Kırgızistan'da iş güvenliği kurallarına uymamanın cezaları nelerdir?

Kırgızistan'da emeğin korunması kurallarının ihlali; 2021 tarihli Kabahatler Kanunu uyarınca idari para cezalarına (madde 87; tehlikeli üretim tesislerinde madde 274 ve 276), işin, ekipmanın veya bir birimin durdurulmasına, kuruluşun mahkeme kararıyla tasfiyesine ve yaralanan çalışanlara tam tazminat ödenmesine yol açabilir. Güvenlik kurallarının ihlali önemli veya ağır zarara neden olursa Ceza Kanunu (madde 272) para cezası, belirli görevlerden men ve beş yıla kadar hapis cezası öngörür.

Kısa cevap

• İdari yaptırım: 28 Ekim 2021 tarihli ve 128 sayılı Kırgız Cumhuriyeti Kabahatler Kanunu (9 Ekim 2026 itibarıyla değişik metin incelenmiştir). Para cezaları hesaplama endeksi (расчетный показатель) üzerinden belirlenir; bir endeks 100 som'dur (KGS). Bu tutar 15 Haziran 2006 tarihli ve 1115-III sayılı Jogorku Keneş Kararıyla sabitlenmiştir ve Kasım 2026 itibarıyla değişmemiştir.
• Temel İSG para cezası: sağlıklı ve güvenli çalışma koşullarını sağlamamak (madde 87, 4. fıkra): gerçek kişi veya görevli için 75 endeks (7.500 som), tüzel kişi için 230 endeks (23.000 som).
• Cezayı kim keser: madde 86 ila 92 için emeğin korunması makamı (Kanun, madde 458); madde 274 ve 276 için çevre ve endüstriyel güvenlik makamı (madde 457).
• Durdurma ve kapatma: müfettişler can veya sağlığı tehlikeye atan işi, birimleri veya ekipmanı ihlal giderilene kadar durdurur; mahkemeye itiraz edilmesi bu kararı durdurmaz. Mahkeme, çalışma koşullarının devlet ekspertizine dayanarak teftiş biriminin talebi üzerine bir kuruluşu tasfiye edebilir veya bir birimi kapatabilir (82 sayılı Kanun, madde 51 ve 52).
• Tazminat: 82 sayılı Kanunun 5. bölümü ve İş Kanununun 21. bölümü uyarınca kazanç kaybı, ek giderler, toplu ödeme ve manevi tazminat; ölüm hâlinde aileye yapılacak ödemeler.
• Cezai sorumluluk: 2021 tarihli Ceza Kanununun 272. maddesi; madencilik, inşaat veya diğer işlerde güvenlik kurallarının ihlali.

Kabahatler Kanunundaki para cezaları

Para cezalarında kabahatin işlendiği gündeki endeks değeri esas alınır. Kanun sık değiştirildiğinden bir tutarı esas almadan önce güncel metin kontrol edilmelidir.

Cezai ve hukuki sorumluluk

Ceza Kanununun 272. maddesi uyarınca; madencilik, inşaat, patlayıcı maddelerle yapılan işler veya diğer işlerde güvenlik kurallarının kasten ya da taksirle ihlal edilmesi sonucunda taksirle önemli zarara neden olunması, 500 ila 1.000 endeks para cezası ve bir yıla kadar belirli görevlerden men ile; ağır veya özellikle ağır zarara neden olunması ise 1.000 ila 2.000 endeks para cezası ya da beş yıla kadar hapis cezası ve iki yıla kadar belirli görevlerden men ile cezalandırılır.

Tazminat teknik anlamda bir ceza değildir ancak çoğu zaman en büyük maliyeti oluşturur. Yaralanma sağlıklı ve güvenli koşulların sağlanmamasından kaynaklandığında işverenin kusuru var sayılır (82 sayılı Kanun, madde 26); ayrıca işveren, mücbir sebebi veya kazazedenin kastını kanıtlamadığı sürece artırılmış tehlike kaynağından doğan zarardan kusursuz olarak sorumludur (İş Kanunu, madde 210). Kazazede işverenin kararına karşı iş teftişi birimine veya ödeme kararı işvereni bağlayan sendikaya başvurabilir ya da mahkemeye gidebilir; bu talepler zamanaşımına uğramaz (madde 39 ve 40). İşveren halefi olmaksızın tasfiye edilirse ödemeleri sermayeleştirerek devlet sosyal sigorta kurumuna devretmek zorundadır (madde 37).

Sık yapılan hatalar

• Eski özetlerdeki veya yürürlükten kalkmış 1998 tarihli idari kanundaki ceza tutarlarını esas almak.
• Para cezasının ödenmesiyle konunun kapandığını sanmak; müfettişin bağlayıcı talimatı yine de yerine getirilmelidir.
• Kendine ait ayrı para cezası bulunan işveren zorunlu hukuki sorumluluk sigortasını unutmak.

excodex'te ilgili yazılar

• Kırgızistan'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• Kırgızistan'da temel iş sağlığı ve güvenliği kanunu hangisidir ve kim denetler?
• Kırgızistan'da iş kazası nasıl ve ne kadar sürede bildirilmelidir?
• Kazakistan'da iş güvenliği kurallarına uymamanın cezaları nelerdir?

Standartlar ve ek kaynaklar

• 28 Ekim 2021 tarihli ve 128 sayılı Kırgız Cumhuriyeti Kabahatler Kanunu (madde 31, 87, 87-1, 274, 274-1, 276, 457, 458): resmî metin.
• 28 Ekim 2021 tarihli ve 127 sayılı Kırgız Cumhuriyeti Ceza Kanunu (madde 272): resmî metin.
• Hesaplama endeksinin tutarı hakkında 15 Haziran 2006 tarihli ve 1115-III sayılı Jogorku Keneş Kararı: resmî metin.
• 5 Haziran 2026 tarihli ve 82 sayılı Kırgız Cumhuriyeti "Emeğin Korunması Hakkında" Kanun (madde 22, 25 ila 52): resmî metin.
• 23 Ocak 2025 tarihli ve 23 sayılı Kırgız Cumhuriyeti İş Kanunu (madde 210 ila 228).

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.