Kanada'da işveren iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirmek zorunda mı?

Hayır. Kanada İSG mevzuatı işverene iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirme yükümlülüğü getirmez. Bu yönüyle, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun her işverene iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme (veya dışarıdan hizmet alma) yükümlülüğü getirdiği Türkiye'den ve Çerçeve Direktifin koruma ve önleme hizmetleri için görevlendirilmiş çalışanlar veya yetkin dış hizmetler istediği AB'den ayrılır. Yasal yükümlülükleri işverenin kendisi, yöneticileri ve amirleri taşır; kanun belirli işler için "nitelikli" (qualified) veya "yetkin" (competent) kişiler, ilkyardımcılar ve yalnız belirli maruziyetler için hekim ister.

Kısa cevap

• Federal mevzuatta ve bu cevap için incelenen eyalet kanunlarında (Ontario, Alberta) çalışan sayısına bağlı bir iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirme kuralı yoktur.
• Nitelikli kişi (federal): bilgisi, eğitimi ve deneyimi sayesinde belirli bir görevi güvenli ve doğru biçimde yerine getirebilen kişi. Örneğin tehlikeli olayların araştırılması ve tehlikeli maddelere maruziyetin değerlendirilmesi için gereklidir.
• Yetkin amirler: Ontario, işverenin amir (supervisor) olarak yetkin bir kişiyi görevlendirmesini ister; işveren yetkinse amirlik görevini kendisi üstlenebilir.
• İlk yardım: herhangi bir anda altı veya daha fazla çalışanın bulunduğu federal bir işyerinde bir ilkyardımcı bulunmalıdır; uzak bir işyerinde (ambulansın iki saatten uzun sürede ulaştığı yer) bu yükümlülük iki çalışandan itibaren başlar.
• Hekimler belirli programlarda devreye girer; örneğin federal tehlikeli madde kuralı (COHSR m. 10.7) veya Ontario'nun belirlenmiş maddeler (designated substances) yönetmeliği.

Kanada'da neden genel bir görevlendirme kuralı yok

Kanada İSG mevzuatı "iç sorumluluk sistemi" (internal responsibility system) anlayışına dayanır. İşveren dışarıdan hizmet satın almak yerine güvenliği hat yönetimine yerleştirmek zorundadır: amirler eğitilmeli, kurullar veya temsilciler sürece katılmalı, programlar geliştirilmeli ve değerlendirilmelidir. Federal Kanun işverenin yükümlülüklerini 125. maddede sayar; bunlar arasında amirlik veya yöneticilik sorumluluğu olan çalışanların sağlık ve güvenlik konusunda yeterli eğitim almasını ve sorumlulukları hakkında bilgilendirilmesini sağlamak da vardır.

Uygulamada orta ve büyük ölçekli işverenlerin çoğu bu yükümlülükleri karşılamak için iş güvenliği profesyonelleri, iş hijyenistleri ve iş sağlığı hemşireleri veya hekimler istihdam eder; ancak bunu kendi tercihleriyle yaparlar. Hukuken işveren yükümlülüklerini bu kişilere devredemez: sorumluluk işverende kalır ve bir kovuşturmada savunması gerekli özendir (due diligence).

Belirli yetkin kişilerin zorunlu olduğu durumlar

Birçok sektör yönetmeliği başka roller de ekler; örneğin sertifikalı patlatma görevlileri, nitelikli elektrik çalışanları ya da iskeleler, vinçler ve kapalı alanlar için yetkin kişiler. Uygulanan yetki alanının ve sektörün yönetmelikleri kontrol edilmelidir.

İşveren İSG yetkinliğini uygulamada nasıl örgütlemeli

Türkiye'den gelen şirketler için bu fark önemlidir: 6331 sayılı Kanunun 6. maddesinin zorunlu tuttuğu iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmesinin Kanada'da bir karşılığı yoktur. Bunun yerine işverenin yetkin kişilere ve yeterli düzenlemelere sahip olup olmadığı her olayda ayrı ayrı, uygulamada çoğu zaman bir olaydan sonra değerlendirilir.

Sık yapılan hatalar

• Bir danışman tutmanın yasal yükümlülüğü devrettiğini sanmak. Devretmez: işveren ve amirler sorumlu olmaya devam eder.
• Federal mevzuatta herhangi bir anda altı çalışanın bulunmasıyla başlayan ilkyardımcı yükümlülüğünü unutmak.
• Yasal bir dayanak veya işle ilgili bir gerekçe olmadan tüm personele rutin muayene yaptırmak; insan hakları mevzuatı sağlık şartlarını gerçek mesleki gerekliliklerle (bona fide occupational requirements) sınırlar.

excodex'te ilgili yazılar

• Kanada'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• Kanada'da çalışanlar için işe giriş ve periyodik sağlık muayenesi zorunlu mu?
• Kanada'da işveren çalışanlara hangi İSG eğitimlerini vermek zorundadır?

Standartlar ve ek kaynaklar

• Canada Occupational Health and Safety Regulations, SOR/86-304, m. 1.2 (nitelikli kişi), 10.4 ila 10.7, 15.4 ve Kısım XVI: https://laws-lois.justice.gc.ca/eng/regulations/SOR-86-304/
• Canada Labour Code, R.S.C. 1985, c. L-2, m. 125: https://laws-lois.justice.gc.ca/eng/acts/L-2/
• Ontario Occupational Health and Safety Act, m. 25: https://www.ontario.ca/laws/statute/90o01
• Ontario Regulation 490/09, Designated Substances (belirlenmiş maddeler): https://www.ontario.ca/laws/regulation/090490
• Alberta Occupational Health and Safety Act, m. 16: https://kings-printer.alberta.ca/documents/Acts/O02P2.pdf

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.