Kanada'da iş güvenliği kurallarına uymamanın cezaları nelerdir?

Cezaları her yetki alanı kendisi belirler ve cezalar yüksektir. Federal mevzuata göre bir İSG suçu 1.000.000 Kanada dolarına (CAD) kadar para cezası ve iki yıla kadar hapis cezası gerektirebilir; denetim kurumu ayrıca ihlal başına 250.000 CAD'ye kadar idari para cezası uygulayabilir. Ontario şirketlere 2.000.000 CAD'ye kadar para cezası verir; ihmal sonucu meydana gelen bir iş kazası ölümü ise Criminal Code (Kanada Ceza Kanunu) kapsamında ceza davasına yol açabilir.

Kısa cevap

• Federal (Canada Labour Code m. 148): iddianame usulüyle (on indictment) yargılamada 1.000.000 CAD'ye kadar para cezası ve/veya 2 yıla kadar hapis; basit yargılama usulüyle (summary conviction) mahkûmiyette 100.000 CAD'ye kadar, aykırılık doğrudan ölüme, ağır hastalığa veya ağır yaralanmaya yol açmışsa ya da buna yol açmasının muhtemel olduğu bilinerek kasten işlenmişse 1.000.000 CAD'ye kadar. IV. Kısım kapsamındaki idari para cezaları: ihlal başına 250.000 CAD'ye kadar, tutarlar yönetmelikle belirlenir.
• Ontario (OHSA m. 66): gerçek kişilere 500.000 CAD'ye kadar para cezası ve/veya 12 aya kadar hapis; şirketlere 2.000.000 CAD'ye kadar (19 Aralık 2024'ten beri yürürlükte); iki yıl içinde ölüme veya ağır yaralanmaya yol açan ikinci veya sonraki suçta en az 500.000 CAD; 32. maddedeki kendi yükümlülüklerini ihlal eden yönetim kurulu üyeleri ve şirket yöneticilerine 1.500.000 CAD'ye kadar para cezası ve/veya 12 aya kadar hapis.
• Alberta (OHS Act m. 48): ilk suçta 500.000 CAD'ye kadar ve buna ek olarak günlük 30.000 CAD'ye kadar para cezası ve/veya 6 aya kadar hapis; ikinci suçta 1.000.000 CAD'ye kadar ve buna ek olarak günlük 60.000 CAD'ye kadar para cezası ve/veya 12 aya kadar hapis; işi durdurma emrine uymamakta 1.000.000 CAD'ye kadar para cezası ve/veya 12 aya kadar hapis.
• Eyaletlerdeki idari para cezaları: Alberta'da müfettişler aykırılık başına, aykırılık devam ediyorsa gün başına 10.000 CAD'ye kadar ceza uygulayabilir (OHS Act m. 44); Ontario'da müfettişler 27 Kasım 2025'ten beri idari para cezası uygulayabilir (OHSA m. 69.1), tutarlar yönetmelikle belirlenir.
• Criminal Code m. 217.1: işi yönlendiren herkese bedensel zararı önlemek için makul adımları atma yasal yükümlülüğü getirir; bu yükümlülüğün ihlali gerçek kişiler ve kuruluşlar hakkında taksirli suç (criminal negligence) gibi suçlamalara dayanak olabilir.
• Savunma: gerekli özen (due diligence), yani makul her tedbirin alınmış olması, çoğu İSG suçunda savunma olarak kabul edilir.

Tüm tutarlar, Kasım 2026'da incelenen konsolide metinlerdeki yasal üst sınırlardır. Türkiye'de 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunundaki her yıl yeniden değerlenen idari para cezalarından farklı olarak bu tutarlar yalnız kanun değiştiğinde değişir.

Kovuşturmadan önce denetim nasıl işler

Müfettişler genellikle işe emirlerle başlar. Uyum ve Yaptırım Başkanı (Head of Compliance and Enforcement) adına görev yapan federal bir sağlık ve güvenlik müfettişi (health and safety officer), işverene bir aykırılığı belirli bir süre içinde sona erdirmesi ve tekrarını önlemesi için talimat verebilir; bir tehlike varsa bir yerin, makinenin veya faaliyetin güvenli hâle getirilene kadar kullanılmamasını emredebilir (Kanun m. 145). Talimata uymamak başlı başına bir suçtur. Eyalet müfettişlerinin de uyum emri ve işi durdurma emri verme konusunda eşdeğer yetkileri vardır.

Kovuşturma ciddi durumlarda, genellikle bir ölümden, ağır bir yaralanmadan veya tekrarlanan uyumsuzluktan sonra başlatılır. Federal Kanuna göre kovuşturma için Bakanın veya görevlendirdiği kişinin onayı gerekir (m. 149). Ontario'da mahkemeler ölüm veya ağır yaralanma, pervasızlık, müfettiş emrinin yok sayılması ve önceki mahkûmiyetler gibi etkenleri ağırlaştırıcı neden olarak dikkate almak zorundadır.

Azami para cezalarının karşılaştırması

Gerekli özen: işverenin savunması

Federal bir kovuşturmada, olayların araştırılması ve bildirilmesi gibi birkaç yükümlülük dışında, kişinin aykırılığı önlemek için gerekli dikkat ve özeni gösterdiğini kanıtlaması bir savunmadır (m. 148(4)). Mahkemeler işverenin şunları yaptığına dair kanıt arar:

• tehlikeyi belirlemiş ve değerlendirmiş olması;
• yazılı prosedürlere ve güvenli çalışma yöntemlerine sahip olması;
• çalışanları ve amirleri eğitmiş ve bunu kayıt altına almış olması;
• kuralların uygulanmasını gözetmiş ve disiplin dahil yaptırımlarla sağlamış olması;
• denetimlerin, ramak kala olayların ve kurul önerilerinin gereğini yapmış olması.

Cezai sorumluluk

Criminal Code'un 217.1. maddesi, bedensel zararı önleme yükümlülüğünü işi yönlendiren herkes için ceza hukukundan doğan bir yükümlülük hâline getirir. Bu madde, 9 Mayıs 1992'de Nova Scotia'nın Pictou County bölgesindeki Westray madeninde 26 madencinin ölümüne yol açan patlamadan sonra S.C. 2003, c. 21 ile (eski Bill C-45, 31 Mart 2004'te yürürlüğe girdi) eklenmiştir. 22.1. madde (taksirle ölüme neden olma gibi taksirli suçlar) ve 22.2. madde (diğer suçlar), bir kuruluşun temsilcileri ve üst düzey yöneticileri aracılığıyla bir suça ne zaman iştirak etmiş sayılacağını belirler. Ceza soruşturmalarını polis yürütür, kovuşturmayı ise İSG kovuşturmalarından ayrı olarak Crown (kamu adına iddia makamı) yapar.

excodex'te ilgili yazılar

• Kanada'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• Kanada'da temel iş sağlığı ve güvenliği kanunu hangisidir, denetimi kim yapar?
• Kanada'da iş kazası nasıl ve ne kadar sürede bildirilir?

Standartlar ve ek kaynaklar

• Canada Labour Code, R.S.C. 1985, c. L-2, m. 145, 148, 149 ve IV. Kısım (m. 270), 19 Ekim 2026 itibarıyla güncel konsolide metin: https://laws-lois.justice.gc.ca/eng/acts/L-2/
• Ontario Occupational Health and Safety Act, R.S.O. 1990, c. O.1, m. 66 ve 69.1: https://www.ontario.ca/laws/statute/90o01
• Alberta Occupational Health and Safety Act, S.A. 2020, c. O-2.2, m. 44 ve 48 (11 Haziran 2025 itibarıyla güncel): https://kings-printer.alberta.ca/documents/Acts/O02P2.pdf
• Criminal Code, R.S.C. 1985, c. C-46, m. 22.1, 22.2 ve 217.1: https://laws-lois.justice.gc.ca/eng/acts/C-46/section-217.1.html
• Kanada Adalet Bakanlığı (Department of Justice Canada), iş kazası ölümleri ve yaralanmalarında cezai sorumluluk: https://www.justice.gc.ca/eng/rp-pr/other-autre/westray/p1.html

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.