Kırgızistan'da temel iş sağlığı ve güvenliği kanunu hangisidir ve kim denetler?

Kırgızistan'ın temel iş sağlığı ve güvenliği (İSG) kanunu, 19 Haziran 2026'dan beri yürürlükte olan 5 Haziran 2026 tarihli ve 82 sayılı Kırgız Cumhuriyeti "Emeğin Korunması Hakkında" Kanun (Об охране труда) ile 2025 tarihli İş Kanununun V. kısmıdır. Mevzuatın uygulanmasını Çalışma, Sosyal Güvenlik ve Göç Bakanlığına bağlı İş Mevzuatı Kontrol ve Denetim Servisi denetler; tehlikeli üretim tesisleri ayrıca 2016 tarihli ve 160 sayılı Endüstriyel Güvenlik Kanunu kapsamında gözetim altındadır.

Kısa cevap

• Temel kanun: 5 Haziran 2026 tarihli ve 82 sayılı "Emeğin Korunması Hakkında" Kanun (7 bölümde 53 madde). 1 Ağustos 2003 tarihli ve 167 sayılı Kanunu ve değişiklik kanunlarını yürürlükten kaldırmıştır (madde 53).
• İş Kanunu: 28 Ocak 2025'ten beri yürürlükte olan 23 Ocak 2025 tarihli ve 23 sayılı İş Kanunu. V. kısım (madde 203 ila 228) emeğin korunmasını ve işverenin yaralanmadan doğan sorumluluğunu, 22. bölüm (madde 229 ila 239) ise devlet denetimini düzenler.
• İş teftişi: Çalışma, Sosyal Güvenlik ve Göç Bakanlığına bağlı İş Mevzuatı Kontrol ve Denetim Servisi (Служба по контролю и надзору трудового законодательства).
• Tehlikeli tesisler: Doğal Kaynaklar, Ekoloji ve Teknik Denetim Bakanlığına bağlı Çevre ve Teknik Denetim Servisi tarafından denetlenen 2 Ağustos 2016 tarihli ve 160 sayılı Endüstriyel Güvenlik Kanunu (en son 10 Ocak 2023 tarihli ve 2 sayılı Kanunla değişik).
• Ürünler: Ex ekipman, kişisel koruyucu donanım (KKD), makineler ve basınçlı ekipman için Avrasya Ekonomik Birliği (AEB, İng. EAEU) teknik düzenlemeleri (EAC işareti).
• Yaptırımlar: 82 sayılı Kanunun (madde 50) bizzat atıf yaptığı 2021 tarihli ve 128 sayılı Kabahatler Kanunu (emeğin korunması mevzuatı ihlalleri için madde 87).

2026 tarihli yeni kanun ve getirdiği değişiklikler

82 sayılı Kanun Bakanlar Kurulu tarafından teklif edilmiş, 22 Nisan 2026'da Jogorku Keneş (parlamento) tarafından üçüncü okumada kabul edilmiş, 5 Haziran 2026'da imzalanmış ve 9 Haziran 2026'da "Erkin Too" gazetesinde yayımlanmıştır. Yayımından on gün sonra yürürlüğe girmiştir. Yedi bölümü; genel hükümleri, çalışanların haklarını ve güvencelerini, işletmede emeğin korunmasının organizasyonunu, devlet denetimini ve sendika kontrolünü, iş kazası ve meslek hastalığında işverenin sorumluluğunu, ihlallerden doğan sorumluluğu ve son hükümleri kapsar.

Ülkede yeni faaliyete başlayan bir işveren için öne çıkan noktalar şunlardır:

• kanun, Kırgızistan'daki tamamen veya kısmen yabancı sermayeli işletmelerde çalışan Kırgız vatandaşlarını, stajdaki öğrencileri ve çeşitli diğer grupları da kapsar; Kırgız kuruluşlarındaki yabancı çalışanlar da Kırgız emeğin korunması mevzuatına tabidir (madde 2);
• üretim faaliyeti yürüten ve 50'den fazla çalışanı olan kuruluşlar bir emeğin korunması servisi kurmak zorundadır (madde 16);
• kuruluşta ortak bir emeğin korunması komisyonu (komitesi) oluşturulur (madde 17);
• çalışanlar can veya sağlıklarını tehlikeye atan işten disiplin yaptırımı olmaksızın kaçınabilir ve KKD giderleri işverence karşılanır (madde 6, 7 ve 9);
• "çalışma koşullarına göre mesleki risklerin değerlendirilmesi (işyeri attestasyonu)" tanımlanmıştır ve bir işveren yükümlülüğüdür (madde 1 ve 19).

Bakanlar Kuruluna kendi düzenlemelerini kanuna uyumlu hale getirmesi için altı ay süre tanınmıştır (madde 53). 5 Kasım 2026 itibarıyla Adalet Bakanlığı veri tabanında kaza araştırması (2001 tarihli ve 64 sayılı), emeğin korunması servisi ve İSG eğitimi (2004 tarihli ve 225 sayılı) ile sağlık muayeneleri (2011 tarihli ve 225 sayılı, Haziran 2026'da değişik) hakkındaki hükümet kararları hâlâ yürürlükte görünmekteydi. Bunlara dayanmadan önce yerlerine yeni düzenleme çıkarılıp çıkarılmadığı kontrol edilmelidir.

Kim denetler ve hangi yetkilere sahiptir

Devlet iş müfettişleri her hukuki statüdeki kuruluşa girebilir, belge isteyebilir, numune alabilir, kazaları araştırabilir, bağlayıcı talimat verebilir, eğitim veya talimatlandırma (instruktaj) almamış çalışanları işten uzaklaştırabilir, sertifikasız KKD'yi yasaklayabilir, can veya sağlığı tehdit eden işi ya da ekipmanı durdurabilir ve kabahat işlemleri başlatabilir (82 sayılı Kanun, madde 22). İşi durdurma kararları, mahkemede itiraz incelenirken de yürürlükte kalır (madde 51).

26 Ekim 2026 tarihli ve 362 sayılı Cumhurbaşkanı Kararnamesi Bakanlığın yeniden yapılandırılmasını emretmiş ve yabancı işgücünün göç denetimini iş teftişi servisinin görev alanına eklemiştir; bu nedenle iletişime geçmeden önce kurumun güncel adı ve bölge birimi kontrol edilmelidir.

Sık yapılan hatalar

• Yeni prosedürlerde 2003 tarihli ve 167 sayılı Kanuna veya 2004 tarihli İş Kanununa atıf yapmak; her ikisi de yürürlükten kalkmıştır.
• Endüstriyel güvenlik kurumunun sıradan emeğin korunması şikâyetlerine de baktığını sanmak; bu görev iş teftişi servisine aittir.
• Ekipman için AB veya Türkiye belgelerini yeterli saymak; Kırgızistan'da AEB (EAC) uygunluğu geçerlidir.

excodex'te ilgili yazılar

• Kırgızistan'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• Kırgızistan'da iş güvenliği kurallarına uymamanın cezaları nelerdir?
• Kırgızistan'da büyük kaza tehlikesi olan kimyasal tesislere hangi kurallar uygulanır?
• Kazakistan'da temel iş sağlığı ve güvenliği kanunu hangisidir ve kim denetler?

Standartlar ve ek kaynaklar

• 5 Haziran 2026 tarihli ve 82 sayılı Kırgız Cumhuriyeti "Emeğin Korunması Hakkında" Kanun, yürürlük tarihi 19 Haziran 2026: resmî metin.
• 23 Ocak 2025 tarihli ve 23 sayılı Kırgız Cumhuriyeti İş Kanunu (28 Temmuz 2026 itibarıyla değişik): resmî metin.
• 2 Ağustos 2016 tarihli ve 160 sayılı Kırgız Cumhuriyeti "Tehlikeli Üretim Tesislerinin Endüstriyel Güvenliği Hakkında" Kanun, 10 Ocak 2023 itibarıyla değişik: resmî metin.
• "Sosyal koruma sisteminin iyileştirilmesine yönelik tedbirler hakkında" 26 Ekim 2026 tarihli ve 362 sayılı Cumhurbaşkanı Kararnamesi: resmî metin.
• Çalışma, Sosyal Güvenlik ve Göç Bakanlığı: mlsp.gov.kg.

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.