Özbekistan'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri

Özbekistan'da iş sağlığı ve güvenliği (İSG), 22 Eylül 2016 tarihli ve ZRU-410 sayılı "Emeğin Korunması Hakkında" Kanuna (Mehnatni muhofaza qilish to'g'risida, Rusça: Об охране труда) ve 30 Nisan 2023'ten beri yürürlükte olan 28 Ekim 2022 tarihli İş Kanununun (Mehnat kodeksi) 20. bölümüne dayanır. Bu düzenlemeleri İstihdam ve Yoksulluğu Azaltma Bakanlığına (Kambag'allikni qisqartirish va bandlik vazirligi) bağlı Devlet İş Müfettişliği (Davlat mehnat inspeksiyasi) uygular; tehlikeli üretim tesisleri ise Bakanlar Kuruluna bağlı Sanayi, Radyasyon ve Nükleer Güvenlik Komitesinin denetimindedir. 2025 ve 2026 yıllarında çıkarılan yeni Bakanlar Kurulu (BK) kararları, İSG yönetim sistemleri, İSG hizmetleri, eğitim ve iş kazası bildirimine ilişkin kuralları yeniden yazmıştır.

Bu rehber yetkili kurumları, yükümlülükleri, İSG personelini, eğitimi, sağlık muayenelerini, iş kazası bildirimini, yaptırımları, kimyasalları ve Ex ekipmanı ele alır; Özbekistan'ı AB ve Türkiye ile karşılaştırır. Mevzuat metinleri, ulusal mevzuat veri tabanı lex.uz üzerinden 5 Kasım 2026'da kontrol edilmiştir.

Öne çıkanlar

• Temel İSG düzenlemeleri, 22 Eylül 2016 tarihli ve ZRU-410 sayılı Kanun ile İş Kanununun 351 ila 366. maddeleridir; İş Kanunu bunlara bir İSG yönetim sistemi kurma ve işletme yükümlülüğünü ekler (m.359).
• İstihdam ve Yoksulluğu Azaltma Bakanlığının devlet teknik iş müfettişleri teftiş yapar, bağlayıcı talimatlar verir ve can veya sağlık için tehlike oluşturan işi ya da ekipmanı durdurabilir.
• 50 veya daha fazla çalışanı olan üretim işverenlerinin bir İSG servisi veya İSG uzmanı bulundurması zorunludur (ZRU-410 sayılı Kanun, m.12); 24 Aralık 2025 tarihli ve 819 sayılı BK Kararı servisin büyüklüğünü çalışan sayısına ve mesleki risk sınıfına göre belirler ve 10 ila 20. risk sınıflarında 50'nin altında çalışanı olan işyerlerinde de uzman ister.
• Her iş kazası bir gün (bir sutka) içinde bölge iş müfettişliğine ve diğer kurumlara bildirilmelidir; 1 Aralık 2026'dan itibaren bildirim "Xavfsiz mehnat" elektronik sistemi üzerinden yapılır (22 Eylül 2026 tarihli ve 505 sayılı BK Kararı).
• Risk değerlendirmesi, 21 Temmuz 2025 tarihli ve 454 sayılı BK Kararının örnek İSG yönetim sisteminde belirlenen 5 x 5 "tehlike matrisi" ile yapılır; iç tetkik en az yılda bir kez gerçekleştirilir.
• İSG mevzuatını ihlal eden görevliler, İdari Sorumluluk Kanununun 49. maddesi uyarınca temel hesaplama miktarının (BHM) 5 ila 10 katı para cezasıyla karşılaşır; 1 Eylül 2026'dan itibaren 1 BHM 440.000 som olduğundan aralık 2,2 ila 4,4 milyon somdur (2026).
• Ex ekipman, 6 Ocak 2025 tarihli ve 2 sayılı BK Kararıyla onaylanan teknik düzenleme kapsamında ulusal uygunluk sertifikası gerektirir; Özbekistan Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) üyesi olmadığından EAC işareti tek başına uygunluğu göstermez.

Yasal çerçeve

2016 tarihli Emeğin Korunması Kanunu temel ilkeleri ve işverenlerin (m.23) ve çalışanların (m.22) yükümlülüklerini, sağlık muayenelerini (m.24), eğitimi (m.25), iş kazası araştırmasını (m.26), devlet denetimini (m.28) ve sendika haklarını (m.31) düzenler. Kanunun lex.uz'daki konsolide metni en son 18 Mayıs 2022'de değiştirilmiştir ve hâlâ önceki bakanlığın adını taşır; en son Ekim 2026'da değiştirilen İş Kanunu ise bakanlığın güncel adını kullanır.

İş Kanunu bu yükümlülüklerin çoğunu 20. bölümde ("Mehnatni muhofaza qilish") tekrarlar ve günceller. Ayrıca her çalışana, can veya sağlık için tehdit oluşturan işten ortalama ücretini koruyarak kaçınma hakkı tanır (m.358) ve 18 yaşından küçüklerin ağır, zararlı veya tehlikeli işlerde çalıştırılmasını yasaklar (m.354).

Kanunun altında BK kararları ve bakanlık düzenlemeleri yer alır. İşverenlerin ilk karşılaştığı düzenlemeler şunlardır:

Özbekistan, Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) 81 sayılı (iş teftişi, 27 Ağustos 2019 tarihli ve ZRU-556 sayılı Kanun), 187 sayılı (İSG'yi geliştirme çerçevesi, 4 Haziran 2021 tarihli ve ZRU-693 sayılı Kanun) ve 155 sayılı (iş sağlığı ve güvenliği ve çalışma ortamı, 2 Ekim 2024 tarihli ve ZRU-969 sayılı Kanun) sözleşmelerinin onaylanmasına ilişkin kanunları çıkarmıştır. Her sözleşmenin uluslararası düzeyde ne zaman bağlayıcı hale geldiğini belirleyen ILO tescil tarihleri ILO NORMLEX ülke sayfasında yer alır; bu sayfa bu rehber hazırlanırken açılamamıştır.

Özbekistan'da İSG'yi kim uygular ve denetler

Devlet teknik iş müfettişleri belge isteyebilir, özel kaza araştırmalarına katılabilir veya bunları yürütebilir, yazılı ve bağlayıcı talimatlar verebilir, uygun olmayan kişisel ve toplu koruyucu donanımı yasaklayabilir, idari para cezası verebilir ve çalışanları tehlikeye sokan bir kuruluşun faaliyetini veya ekipmanın kullanımını durdurabilir (ZRU-410 sayılı Kanun, m.28). Teftişler planlı veya plansız olarak yapılır ve mevzuatta belirlenen usule uyar (İş Kanunu, m.536).

İşverenlerin ve çalışanların yükümlülükleri

İşverenin yükümlülükleri

İş Kanununun 359. maddesi işverenin yükümlülüklerini sayar. Başlıcaları şunlardır:

1. Her işyerinde çalışma koşullarını İSG kurallarına uygun hale getirmek ve bir İSG yönetim sistemi kurup işletmek.
2. Binaların, ekipmanın, proseslerin ve malzemelerin kullanımında çalışanların güvenliğini sağlamak ve zararlı ve tehlikeli üretim etmenlerini izlemek.
3. Çalışanları çalışma koşulları, meslek hastalığı riskleri, tazminatlar ve koruyucu donanım hakkında bilgilendirmek.
4. İSG servisini (ve gerekli olduğu yerlerde yol güvenliği servisini) kanunun belirlediği şekilde örgütlemek.
5. Belirlenen normlara göre süt veya eşdeğer gıdayı, tedavi ve koruma amaçlı yemeği, sıcak atölyelerde tuzlu suyu, kişisel ve toplu koruyucu donanımı ücretsiz sağlamak.
6. Çalışanlara talimat vermek, onları eğitmek ve sınamak; eğitim almamış hiçbir çalışanın işe başlamasına izin vermemek.
7. Çalışanların tazminat veya erken emeklilik hakkı kazandığı işyerlerinde, engelli kişilerin çalıştığı işyerlerinde ve tehlikeli üretim tesislerinde işyerlerinin çalışma koşullarına göre attestasyonunu yaptırmak (İş Kanunu, m.361); kanun bunu en az beş yılda bir ister (ZRU-410 sayılı Kanun, m.14).
8. İşe giriş ve periyodik sağlık muayenelerini düzenlemek.
9. Acil durumları önlemek, ilk yardım sağlamak, müfettiş talimatlarına uymak, çalışanları ve işverenin hukuki sorumluluğunu sigortalamak, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını araştırmak ve kayda geçirmek.

Kişisel ve toplu koruyucu donanım İSG şartlarını karşılamalı ve uygunluk sertifikasına sahip olmalıdır (İş Kanunu, m.352). Çalışanlar İSG kurallarına uymak, koruyucu donanımı doğru kullanmak, talimatlara, eğitimlere ve sağlık muayenelerine katılmak ve her türlü yakın tehlikeyi veya kazayı derhal işverene bildirmek zorundadır (m.355).

Risk değerlendirmesi ve İSG yönetim sistemi

2025 tarihli ve 454 sayılı BK Kararı, ILO'nun 155 sayılı Sözleşmesini uygulamaya koyar. Her kuruluş, çalışan temsilcileriyle mutabakat sağlanmış kendi İSG yönetim sistemi yönetmeliğini kabul eder. Birim yöneticileri tehlikeleri belirler ve bir "tehlike matrisi" (Xavflar matritsasi) doldurur: olasılık, beş evet/hayır sorusuna (yetkinlik, ekipman, belgelenmiş yöntem, izleme, çalışma ortamı) göre 1 ile 5 arasında, şiddet hafif yaralanmadan ölüme kadar 1 ile 5 arasında puanlanır ve çarpımları risk seviyesini verir. İSG servisi matrisi çalışan temsilcileriyle birlikte kontrol eder; kontrol altına alınmamış riskler bütçe, sorumlu ve süre belirtilen bir eylem planına aktarılır.

Sistemin iç tetkiki İSG servisi tarafından en az yılda bir kez yapılır ve sistem belgeleri beş yıl saklanır. Matrisin kendisi için sabit bir yenileme aralığı belirlenmemiştir; bu nedenle matris her iç tetkikte ve kazalardan veya değişikliklerden sonra gözden geçirilmelidir. 10. mesleki risk sınıfına kadar olan kuruluşlar basitleştirilmiş bir sistem kullanabilir.

İSG servisi, eğitim ve sağlık muayeneleri

İSG servisi ve uzmanlar

ZRU-410 sayılı Kanunun 12. maddesi, 50 veya daha fazla çalışanı olan her üretim kuruluşunda bir İSG servisi veya bir İSG uzmanı bulunmasını zorunlu tutar; 50'nin altında kararı işverene bırakır. Servis doğrudan kuruluşun yöneticisine bağlıdır. 2025 tarihli ve 819 sayılı BK Kararı, çalışan sayısını ve işverenin sorumluluk sigortasında kullanılan mesleki risk sınıfını (1 ila 20. sınıflar) birleştiren personel normları ekler; bu normlar 50 çalışan sınırının altına da uzanır: 10 ila 20. sınıflarda 50'den az çalışanı olan bir kuruluş bir İSG uzmanı kadrosu oluşturmak zorundadır.

Tablo, 50 ila 100 çalışanlı düşük riskli hücrelerde görevi "yöneticilerden birine" verirken Kanunun 12. maddesi üretimde 50 çalışandan söz eder. İkisinin farklı göründüğü durumlarda daha sıkı yorum esas alınarak plan yapılmalı ve bölge müfettişliğiyle teyit edilmelidir. Servisin görevleri, kayıtlı "İSG hizmetleri piyasasının profesyonel katılımcılarından" sözleşmeyle de alınabilir (m.13).

2025 yönetmeliği nitelikleri de belirler: İSG servisinin yöneticisinin yükseköğrenim düzeyinde mühendislik eğitimi, alanında üç yıllık deneyimi ve bir İSG uzmanı yeterlilik belgesi olmalıdır. Yönetmelik ayrıca servisin bir üyesinin iş hijyeni alanında yükseköğrenim düzeyinde tıp eğitimi almış olmasını ister, ancak bunun tek uzmanlı bir serviste nasıl uygulanacağını belirtmez.

Özbek mevzuatı Türkiye'deki modele benzer biçimde bir işyeri hekimi zorunluluğu getirmez. Sağlık muayeneleri kuruluşa hizmet veren sağlık kuruluşu veya bölgedeki sağlık kuruluşu tarafından yapılır; sağlık komisyonunun başkanı meslek patolojisi veya meslek hastalıkları alanında eğitim almış bir hekim olmalıdır.

Eğitim

2025 eğitim yönetmeliği (819 sayılı Kararın 2. eki) uyarınca:

• Her yeni çalışana, geçici olarak görevlendirilen çalışana, yükleniciye ve öğrenciye, sözleşme imzalanmadan önce, en fazla 12 kişilik gruplar halinde işe başlama talimatı verilir.
• İşyerinde talimat: ilk talimat, en az altı ayda bir (zararlı veya tehlikeli işlerde üç ayda bir) periyodik talimat ve değişikliklerden, kazalardan, ihlallerden veya uzun aralardan sonra plansız talimat.
• Yüksek tehlikeli işlerde bağımsız çalışmaya başlamadan önce en az üç vardiyalık iş başında staj (stajirovka).
• Birim yöneticilerinin, uzmanların ve çalışanların bilgilerinin en az üç yılda bir, yüksek tehlikeli üretimde her yıl sınanması.
• Üyeleri üç yılda bir en az 36 akademik saatlik bir kursa katılan daimi bir sınav komisyonu; İSG uzmanları üç yılda bir en az 72 saatlik mesleki gelişim eğitimi alır.

Sağlık muayeneleri

İş Kanunu (m.360), 18 yaşından küçük çalışanlar, emeklilik yaşındaki çalışanlar, engelli kişiler, olumsuz koşullarda çalışanlar, gece çalışanları ve ulaştırma, gıda, ticaret ve çocuk bakımı alanlarında çalışanlar için işe giriş ve periyodik muayeneleri zorunlu tutar. Sağlık Bakanlığı listesi aralığı etmene göre belirler: örneğin amonyak gibi inorganik azot bileşikleri için iki yılda bir; 80 dB sınırını aşan endüstriyel gürültü için 81 ile 99 dB arasında iki yılda bir, 100 dB ve üzerinde her yıl. Çalışanlar herhangi bir ücret ödemez ve ücretlerini kaybetmez; işveren, gerekli muayeneyi yaptırmamış veya sağlık komisyonunun tavsiyelerine uymayan herkesi işten uzaklaştırmak zorundadır (m.360).

İş kazası bildirimi, teftiş ve yaptırımlar

2026 tarihli ve 505 sayılı BK Kararı, 1997 tarihli iş kazası yönetmeliğinin yerini almıştır. Kazazede veya bir tanık durumu derhal birim yöneticisine bildirir; birim yöneticisi de işvereni ve sendikayı bilgilendirir. İşveren ilk yardım sağlamak, tehlikenin yayılmasını önlemek, güvenli olduğu ölçüde olay yerini olduğu gibi korumak ve bir gün içinde şu kurumlara bildirimde bulunmak zorundadır: bölge Devlet İş Müfettişliği, varsa bağlı olunan üst kuruluş, yerel içişleri birimi, Bakanlık, bölge sendikalar birliği, tesis endüstriyel güvenlik, madencilik veya enerji müfettişliğinin denetimindeyse ilgili müfettişlik, yangın, patlama, teknolojik kaza veya doğal afetten sonra Olağanüstü Durumlar Bakanlığı ve işverenin sorumluluk sigortacısı. Bildirimin yapılmaması başlı başına bir İSG mevzuatı ihlalidir.

Hafif kazalar, işverenin kurduğu ve orada güvenlikten doğrudan sorumlu yöneticilerin yer almadığı bir komisyon tarafından üç iş günü içinde araştırılır. Çalışan en az bir gün çalışma gücünü kaybederse veya hekim tavsiyesiyle daha hafif bir işe geçmesi gerekirse N-1 tutanağı düzenlenir; işveren tutanağı bir iş günü içinde onaylar ve bir nüshasını çalışana verir. Toplu kazalar (iki veya daha fazla çalışan), orta ağır, ağır ve ölümlü kazalar özel araştırmaya tabidir; bu araştırma 15 iş günü içinde tamamlanır ve bölge iş kurumunun (üç ölüme kadar) veya Bakanlığın (üç ila on bir ölüm) bir devlet teknik iş müfettişinin başkanlığında yürütülür; on bir veya daha fazla ölümde araştırmayı Bakanlar Kurulunun oluşturduğu bir komisyon yapar.

Yaptırımlar

Madencilik, inşaat veya patlatma güvenliği kurallarının ihlali, aynı yaptırımları öngören ayrı bir ceza maddesine tabidir (Ceza Kanunu, m.258). BHM cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle belirlenir (güncel tutar için 23 Haziran 2026 tarihli ve UP-115 sayılı Kararname) ve zaman zaman artırılır; bu nedenle tutarlar ihlal tarihindeki değere göre yeniden hesaplanmalıdır. İşveren ayrıca, Emeğin Korunması Kanunu (m.33) ve 505 sayılı Kararla onaylanan tazminat kuralları uyarınca çalışanın sağlığına verilen zararı tam olarak tazmin etmek zorundadır.

Çalışan temsili

Özbekistan'da Türkiye'deki gibi çalışan sayısı eşiğine bağlı bir İSG kurulu yoktur. Çalışanların katılımı üç kanal üzerinden yürür:

• Birincil sendika örgütü toplantısında veya başka bir çalışan temsil organının toplantısında, açık oylamayla ve en az bir yıl için seçilen bir İSG temsilcisi (mehnatni muhofaza qilish bo'yicha vakil). Çalışma koşullarından ve İSG'den sorumlu yöneticiler ve İSG servisi personeli aday olamaz. Temsilcinin haftada en az iki saat ücretli izni, tehlike halinde işi durdurma hakkı ve sendikanın önceden onayı olmadan disiplin cezası verilmesine veya işten çıkarılmaya karşı koruması vardır (ZRU-410 sayılı Kanun, m.31 ve 819 sayılı Kararın 4. ekindeki 2025 yönetmeliği).
• İşveren ve sendikanın birlikte yürüttüğü üç kademeli idari ve kamusal denetim: vardiya düzeyinde her gün, birim düzeyinde 15 günde bir ve kuruluş düzeyinde, kuruluş yöneticisinin talimatıyla kurulan ve baş mühendisi, İSG servisi yöneticisini ve sendika başkanını içeren daimi bir komisyon tarafından (819 sayılı Kararın 1. eki).
• İşletme düzeyinde sosyal ve çalışma konularına ilişkin, genel olarak çalışma konularını kapsayan iki taraflı komisyon (İş Kanunu, m.49).

Kimyasallar, patlayıcı ortamlar ve büyük kaza tehlikesi olan tesisler

Kimyasallar

lex.uz'da, AB CLP Tüzüğüyle karşılaştırılabilecek, Birleşmiş Milletler Küresel Uyumlaştırılmış Sistemine (GHS) göre işyerinde sınıflandırma ve etiketlemeye ilişkin genel bir düzenleme bulunamamıştır. Kolay alevlenir ve patlayıcı kimyasalların kullanımına ilişkin 2026 kuralları (25 Haziran 2026 tarihli ve 326 sayılı BK Kararı, yayımından üç ay sonra uygulanır) her madde için çalışanların erişebileceği bir güvenlik bilgi formu (GBF) ister ve taşımaya ilişkin bölümünde GHS ve ADR tehlikeli madde sınıflarını kullanır. Onaylanmış maruziyet sınır değerleri bulunmayan zararlı maddeler kullanılamaz (ZRU-410 sayılı Kanun, m.19).

Patlayıcı ortamlar ve Ex ekipman

2025 tarihli ve 2 sayılı BK Kararıyla onaylanan teknik düzenleme, patlayıcı gaz ve toz ortamlarında kullanılan ekipmanı kapsar. Düzenleme 0, 1, 2 ve 20, 21, 22 tehlikeli alan sınıflarını, I ila III ekipman gruplarını, üç koruma seviyesini ("çok yüksek", "yüksek" ve "artırılmış"), bilinen Ex koruma tiplerini ve T1 ila T6 sıcaklık sınıflarını belirler. Alan tanımları eski BDT ifadelerini izlediğinden (örneğin 0. sınıf, sürekli veya en az bir saat boyunca bulunan bir ortamdır), IEC 60079-10'a göre hazırlanmış bölge çizimleri bu tanımlarla karşılaştırılmalıdır. Ekipmanın piyasaya arzından önce 1C (seri üretim, üç yıl), 3C (parti) veya 4C (tek ürün) şemasına göre bir uygunluk sertifikasına, Ex işaretine ve devlet dilinde işaretlere sahip olması gerekir. Ex ekipmanın işletilmesine ilişkin kuralları Sanayi, Radyasyon ve Nükleer Güvenlik Komitesi belirler. ATEX kitabı bölge kavramını ve diğer ulusal Ex belgelendirme sistemlerini açıklar.

Büyük kaza tehlikesi olan tesisler

Bir tesis; alevlenir, toksik (I ila III. tehlike sınıfları) veya patlayıcı maddeler, 0,07 MPa'nın üzerinde basınçlı ekipman, sabit kaldırma araçları, erimiş metaller kullanıyorsa ya da madencilik yapıyorsa tehlikeli üretim tesisidir (ZRU-57 sayılı Kanun, m.4). Böyle bir tesis devlet siciline kaydedilmeli, sertifikalı teknik cihazlar kullanmalı, endüstriyel güvenlik ekspertizinden geçmeli, üretim kontrolü yürütmeli, acil durum müdahalesini planlamalı ve 10 Aralık 2008 tarihli ve 271 sayılı BK Kararındaki eşik miktarların (örneğin 25 ton klor, 500 ton amonyak, 200 ton alevlenir gaz) üzerinde bir endüstriyel güvenlik beyanı hazırlamalıdır. Tehlikeli ve potansiyel olarak tehlikeli tesislere ilişkin yeni bir kanun 21 Nisan 2026'da Yasama Meclisi tarafından kabul edilmiştir; kanunun imzalanıp yürürlüğe girdiği 5 Kasım 2026 itibarıyla teyit edilememiştir.

Özbekistan, AB ve Türkiye karşılaştırması

Sık yapılan hatalar

• 1997 tarihli iş kazası yönetmeliğine dayanmak. 1997 tarihli ve 286 sayılı Karar 23 Eylül 2026'da yürürlükten kaldırılmıştır; 505 sayılı Karar ve onun N-1 formu kullanılmalıdır.
• EAC veya ATEX sertifikasını yeterli saymak. Özbekistan kendi Ex teknik düzenlemesini ve belgelendirmesini uygular; hangi yabancı test raporlarının kabul edildiği belgelendirme kuruluşuna sorulmalıdır.
• Yalnızca 50 çalışan kuralını hesaba katmak. 2025 personel normları risk sınıfına da bağlıdır; yüksek bir sınıftaki 120 çalışanlı bir tesis tam bir İSG bölümüne ihtiyaç duyabilir.
• Periyodik talimatı unutmak. İşyerinde talimat altı ayda bir, zararlı veya tehlikeli işlerde üç ayda bir tekrarlanmalıdır.
• Para cezalarını BHM tarihi olmadan vermek. Para cezaları, kararnameyle değişen BHM'nin katlarıdır; ihlal tarihindeki tutar belirtilmelidir.

Sık sorulan sorular

Özbek İSG mevzuatı yabancı şirketlere ve yabancı uyruklu çalışanlara uygulanır mı?

Evet. Emeğin Korunması Kanunu Özbekistan'daki tüm işverenlere ve çalışanlara uygulanır; iş kazası yönetmeliği de, devletlerarası bir anlaşmada aksi öngörülmedikçe ülkede istihdam edilen yabancı uyrukluları açıkça kapsar. Başka bir kuruluşa gönderilen bir çalışanın kazası, gönderen işverenin bir temsilcisinin katılımıyla ev sahibi kuruluş tarafından araştırılır; kendisine teslim edilmiş bir saha bölümünde çalışan yüklenici ise kendi kazalarını araştırır.

Çalışan tehlikeli işi yapmaktan kaçınabilir mi?

Evet. İş Kanununun 358. maddesine göre durumu derhal işverene bildiren çalışan, can veya sağlık için tehdit oluşturan işi tehlike giderilinceye kadar ortalama ücretini koruyarak yapmaktan kaçınabilir; bu sürede işveren ona başka bir iş önermek zorundadır (m.356). Haklı bir kaçınma disiplin işlemine yol açamaz; ancak tehlike bulunmazsa işveren bir iç soruşturma başlatabilir.

ISO 45001 belgelendirmesi zorunlu mu?

Hayır. Kanun, belgelendirilmiş bir sistem değil, 2025 Örnek Yönetmeliğine dayanan bir İSG yönetim sistemi ister. Tehlike matrisi, iç tetkik ve gerekli kayıtlar gibi ulusal unsurları da içermesi koşuluyla bir ISO 45001 sistemi kullanılabilir.

Sağlık muayenelerinin ve koruyucu donanımın bedelini kim öder?

İşveren. Çalışanlar İSG tedbirleri, sağlık muayeneleri veya koruyucu donanım için, donanımın depolanması, yıkanması, temizlenmesi, onarımı ve dezenfeksiyonu dahil hiçbir masraf üstlenmez (İş Kanunu, m.353, 360 ve 363).

excodex'te ilgili yazılar

• Özbekistan'da temel İSG kanunu hangisidir ve kim uygular?
• Özbekistan'da iş kazası nasıl bildirilir?
• Özbekistan'da patlayıcı ortamlar ve Ex ekipman nasıl düzenlenir?
• İSG mevzuatı karşılaştırması: görevlendirmeler ve bildirim süreleri
• Kazakistan'da İSG
• ILO İSG sözleşmeleri ve temel sözleşme statüleri

Standartlar ve ek kaynaklar

• Özbekistan Cumhuriyeti'nin 22 Eylül 2016 tarihli ve ZRU-410 sayılı "Emeğin Korunması Hakkında" Kanunu (yeni metin): https://lex.uz/docs/3031427
• Özbekistan Cumhuriyeti İş Kanunu, 28 Ekim 2022 tarihli ve ZRU-798 sayılı Kanunla onaylanmış, 30 Nisan 2023'te yürürlüğe girmiştir, 20. bölüm ve 534 ila 540. maddeler: https://lex.uz/docs/6257288
• İSG yönetim sisteminin uygulamaya konulmasına ilişkin 21 Temmuz 2025 tarihli ve 454 sayılı BK Kararı: https://lex.uz/docs/7640822
• İSG servisi, eğitim, İSG talimatları ve İSG temsilcisine ilişkin yönetmelikleri onaylayan 24 Aralık 2025 tarihli ve 819 sayılı BK Kararı: https://lex.uz/docs/7942768
• İş kazalarının bildirimi, araştırılması ve kaydı ile tazminata ilişkin 22 Eylül 2026 tarihli ve 505 sayılı BK Kararı: https://lex.uz/docs/8503049
• Çalışanların sağlık muayenelerine ilişkin Sağlık Bakanlığı Yönetmeliği, 29 Ağustos 2012 tarihli ve 2387 sayılı tescil: https://lex.uz/docs/2046010
• İdari Sorumluluk Kanunu, m.49 ve 97: https://lex.uz/docs/97664
• Ceza Kanunu, m.257: https://lex.uz/docs/111453
• 23 Haziran 2026 tarihli ve UP-115 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (1 Eylül 2026'dan itibaren BHM): https://lex.uz/ru/docs/8283680
• Tehlikeli üretim tesislerinin endüstriyel güvenliğine ilişkin 28 Eylül 2006 tarihli ve ZRU-57 sayılı Kanun: https://lex.uz/ru/docs/1061184
• 10 Aralık 2008 tarihli ve 271 sayılı BK Kararı (tespit, eşik miktarlar, endüstriyel güvenlik beyanı): https://lex.uz/ru/docs/1413933
• Patlayıcı ortamlarda kullanılan ekipmana ilişkin teknik düzenleme, 6 Ocak 2025 tarihli ve 2 sayılı BK Kararı: https://lex.uz/docs/7300333
• Kolay alevlenir ve patlayıcı kimyasalların kullanımına ilişkin kurallar, 25 Haziran 2026 tarihli ve 326 sayılı BK Kararı: https://lex.uz/docs/8288643
• ILO'nun 155 sayılı (ZRU-969, 2024), 187 sayılı (ZRU-693, 2021) ve 81 sayılı (ZRU-556, 2019) sözleşmelerini onaylayan kanunlar: https://lex.uz/ru/docs/7125655, https://lex.uz/ru/docs/5443936, https://lex.uz/ru/docs/4490211
• Yeni endüstriyel güvenlik kanununa ilişkin Yasama Meclisinin 21 Nisan 2026 tarihli ve 1978-V sayılı Kararı: https://lex.uz/ru/docs/8200039

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.