excodex

İş Güvenliği Uluslararası çerçeve ve ülke rehberleri

Editör yazısıEXC-OSH-062

Kırgızistan'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri

excodex editör ekibiKırgızistan

Özet

Kırgızistan'da temel İSG düzenlemesi, 5 Haziran 2026 tarihli ve 82 sayılı Emeğin Korunması Hakkında Kanun (19 Haziran 2026'da yürürlüğe girdi) ile 2025 İş Kanunudur. Çalışma Bakanlığının teftiş servisi denetler; tehlikeli tesislere 2016 Endüstriyel Güvenlik Kanunu ve AEB ürün kuralları da uygulanır.

Kırgızistan'da iş sağlığı ve güvenliği (İSG), esas olarak 19 Haziran 2026'dan beri yürürlükte olan 5 Haziran 2026 tarihli ve 82 sayılı Kırgız Cumhuriyeti "Emeğin Korunması Hakkında" Kanun ile 2025 tarihli İş Kanununun V. kısmıyla düzenlenir. İş ve emeğin korunması mevzuatına uyumu Çalışma, Sosyal Güvenlik ve Göç Bakanlığına bağlı İş Mevzuatı Kontrol ve Denetim Servisi denetler; tehlikeli üretim tesisleri ise ayrıca 2016 tarihli Endüstriyel Güvenlik Kanunu ve bu Kanunun teknik denetim kurumu tarafından düzenlenir. Ex ekipman, kişisel koruyucu donanım (KKD) ve makine gibi ürünler Avrasya Ekonomik Birliğinin (AEB) teknik düzenlemelerine tabidir ve EAC işaretini taşır.

Bu rehber yasal çerçeveyi, yetkili kurumları, işverenlerin ve çalışanların başlıca yükümlülüklerini ve işverenin ayrıntıları yetkili kurumla hâlâ teyit etmesi gereken konuları ele alır; çünkü 2026 tarihli Kanun yenidir ve bu rehberin yazıldığı tarihte (Kasım 2026) uygulama düzenlemelerinin uyumlaştırılması sürmekteydi.

Öne çıkanlar

  • 5 Haziran 2026 tarihli ve 82 sayılı "Emeğin Korunması Hakkında" Kanun, 19 Haziran 2026'dan itibaren 2003 tarihli Kanunun (1 Ağustos 2003 tarihli ve 167 sayılı) yerini almıştır; Kanun 7 bölümde 53 maddeden oluşur.
  • 23 Ocak 2025 tarihli ve 23 sayılı Kırgız Cumhuriyeti İş Kanunu (28 Ocak 2025'te yürürlüğe girdi), emeğin korunmasına ayrılmış ayrı bir kısım (V. kısım, 20 ve 21. bölümler, 203 ila 211. maddeler) ve VI. kısımda iş mevzuatının devlet denetimine ilişkin kurallar (22. bölüm) içerir.
  • Üretim faaliyeti yürüten ve 50'den fazla çalışanı olan kuruluşlar bir emeğin korunması servisi kurmak zorundadır; bu servisin uzmanları güvensiz işi durdurabilir ve sağlık muayenesinden veya güvenlik talimatlandırmasından geçmemiş çalışanları işten uzaklaştırabilir.
  • Çalışanlar, can veya sağlıklarını tehdit eden işten disiplin yaptırımına uğramadan kaçınabilir; KKD, özel giyecek ve temizlik maddeleri işveren tarafından karşılanır.
  • Kanun, "çalışma koşullarına göre mesleki risklerin değerlendirilmesini (işyeri attestasyonu)" tanımlar ve işveren bunu organize etmek zorundadır.
  • Tehlikeli üretim tesisleri (yanıcı, toksik veya patlayıcı maddeler, 0,05 MPa üzerindeki basınçlı ekipman, kaldırma ekipmanı, ergimiş metal, madencilik, patlayıcı toz), 2 Ağustos 2016 tarihli ve 160 sayılı Kanunla düzenlenir: kayıt, endüstriyel güvenlik ekspertizi, üretim kontrolü, sorumluluk sigortası ve her tesis kazasının (авария) teknik araştırması gerekir.
  • AEB üyesi olan Kırgızistan, Ex ekipmana TR CU 012/2011'i, KKD'ye TR CU 019/2011'i uygular; tek başına bir ATEX veya IECEx sertifikası yeterli değildir, EAC sertifikası veya beyanı gerekir.

Yasal çerçeve: hangi kanunlar uygulanır

Kırgızistan'ın emeğin korunması mevzuatı Anayasaya dayanır; İş Kanunu, Emeğin Korunması Hakkında Kanun, diğer normatif hukuki işlemler ve Kırgızistan için yürürlükte olan uluslararası antlaşmalardan oluşur (82 sayılı Kanun, m.2). Kırgızcanın yanında Rusça da resmî dil olduğundan uygulamacıların çoğu Rusça metinle çalışır.

Düzenleme (Türkçe adı)Resmî adıSayısı ve tarihiİşlevi
Emeğin Korunması Hakkında KanunЗакон КР «Об охране труда»82 sayılı, 5 Haziran 2026, 19 Haziran 2026'da yürürlüğe girdiTemel İSG kanunu: haklar, işveren ve çalışan yükümlülükleri, servis, komisyon, araştırma, denetim, tazminat, sorumluluk
İş KanunuТрудовой кодекс Кыргызской Республики23 sayılı, 23 Ocak 2025, 28 Ocak 2025'te yürürlüğe girdi (değişik, en son 28 Temmuz 2026)Genel iş hukuku; V. kısım emeğin korunması; 22. bölüm devlet denetimi
Tehlikeli Üretim Tesislerinin Endüstriyel Güvenliği Hakkında KanunЗакон КР «О промышленной безопасности опасных производственных объектов»160 sayılı, 2 Ağustos 2016Tehlikeli tesisler: kayıt, ekspertiz, üretim kontrolü, kaza araştırması
Kabahatler KanunuКодекс КР о правонарушениях128 sayılı, 28 Ekim 2021İdari yaptırımlar, örneğin emeğin korunması mevzuatının ihlaline ilişkin 87. madde
İş kazalarının araştırılması ve kaydı hakkında yönetmelikПоложение о расследовании и учете несчастных случаев на производстве27 Şubat 2001 tarihli ve 64 sayılı Hükümet Kararı (değişik)Kaza araştırması usulü; 82 sayılı Kanuna uyumlaştırılacak

82 sayılı Kanun Bakanlar Kurulu tarafından teklif edilmiş, 22 Nisan 2026'da Jogorku Keneş (parlamento) tarafından kabul edilmiş, 5 Haziran 2026'da imzalanmış ve 9 Haziran 2026'da resmî gazete "Erkin Too"da yayımlanmıştır. Kanun yayımından on gün sonra yürürlüğe girmiş ve 2003 tarihli Kanunu tüm değişiklikleriyle birlikte yürürlükten kaldırmıştır. Bakanlar Kuruluna kendi düzenlemelerini yeni Kanuna uyumlaştırması için altı ay süre verilmiştir. Bu tamamlanana kadar, 2003 tarihli Kanun döneminde çıkarılmış her hükümet kararının (emeğin korunması servisi, kaza araştırması, sağlık muayeneleri ve işyeri attestasyonu konularında) hâlâ yürürlükte olup olmadığı ve yeni Kanunla nasıl bağdaştığı kontrol edilmelidir.

Not: Resmî konsolide metinler Adalet Bakanlığının Merkezi Hukuki Bilgi Veri Tabanında (cbd.minjust.gov.kg) yayımlanır. Haziran 2026'dan önce çıkarılmış herhangi bir alt düzenlemeye dayanmadan önce bu veri tabanı kontrol edilmeli veya iş teftişi birimine danışılmalıdır.

Kırgızistan İSG mevzuatının haritası: AEB ürün düzenlemeleri, ulusal kanunlar, Bakanlar Kurulu kararları ve işletme yükümlülükleri ile her katmanı denetleyen kurumlar
Ürünler AEB teknik düzenlemelerine, işyerleri İş Kanununa, 82 sayılı Kanuna ve tehlikeli tesislerde Endüstriyel Güvenlik Kanununa tabidir.

82 sayılı Kanunun kapsamı

Kanun işverenlere ve çalışanlara uygulanır; ayrıca kooperatif üyelerini, üretim stajındaki öğrencileri, eğitim veya rehabilitasyon için gönderilen kişileri, kuruluşlarda çalışan askerî personeli, kuruluşlarda çalışan hükümlüleri ve tamamen veya kısmen yabancı sermayeli işletmelerde çalışan Kırgız vatandaşlarını da kapsar (m.2). Kanunun yedi bölümü şunları düzenler: genel hükümler ve devlet politikası (m.1 ila 5); KKD, eğitim, sağlık hizmetleri ve muayeneler ile ağır ve zararlı işlere ilişkin sınırlamalar dahil çalışanların hakları ve güvenceleri (m.6 ila 15); işletmede emeğin korunmasının organizasyonu ve kaza araştırması (m.16 ila 21); devlet denetimi ve sendika kontrolü (m.22 ila 24); işverenin sorumluluğu ile iş kazası ve meslek hastalığından doğan zararın tazmini (m.25 ila 48); ihlallerden doğan sorumluluk, faaliyetin durdurulması ve tasfiye (m.49 ila 52); son hükümler (m.53).

Yetkili kurumlar: kim neyi denetler

İş ve emeğin korunması. Çalışma, Sosyal Güvenlik ve Göç Bakanlığına bağlı İş Mevzuatı Kontrol ve Denetim Servisi (Служба по контролю и надзору трудового законодательства; Kırgızca: Эмгек мыйзамдарын контролдоо жана көзөмөлдөө кызматы), 17 Aralık 2021 tarihli ve 317 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla onaylanan bir yönetmeliğe göre çalışır (en son 5 Haziran 2026'da değiştirildi). Servis işverenleri teftiş eder, çalışma koşullarını ve güvenlik gereklerini kontrol eder ve iş kazalarını araştırır. 82 sayılı Kanun devlet iş müfettişlerine kuruluşlara engelsiz girme, belge isteme, kazaları araştırma, bağlayıcı talimat verme, hazırlıksız çalışanları işten uzaklaştırma ve çalışanların hayatı tehdit altında olduğunda kuruluşların veya ekipmanın faaliyetini durdurma yetkisi verir. 26 Ekim 2026 tarihli ve 362 sayılı Cumhurbaşkanı Kararnamesi Servisin görev alanını genişletmiş (yabancı işgücünün göç denetimini eklemiş) ve Bakanlar Kuruluna bakanlığı ve bağlı kuruluşlarını yeniden yapılandırması için üç ay süre vermiştir; bu nedenle Servise yazmadan önce güncel adı ve iletişim noktası kontrol edilmelidir.

Endüstriyel güvenlik. 160 sayılı Kanun uyarınca Bakanlar Kurulu, politika ve izinler için bir yetkili kurum ile denetim için bir yetkili kontrol kurumu belirler. Teknik denetim görevi, Doğal Kaynaklar, Ekoloji ve Teknik Denetim Bakanlığına bağlı Çevre ve Teknik Denetim Servisindedir (24 Aralık 2021 tarihli ve 338 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı, en son 2 Temmuz 2026'da değiştirildi). Teftişler, ticari işletmelerin denetimine ilişkin genel mevzuata göre yapılır (160 sayılı Kanun, m.14).

Diğer kurumlar. Sağlık makamları sıhhi kurallar ve sağlık muayeneleriyle ilgilenir; sendikalar, yetkili (kamusal) emeğin korunması müfettişleri aracılığıyla kamusal kontrol yürütür (82 sayılı Kanun, m.23 ve 24); AEB teknik düzenlemeleri için Avrasya Ekonomik Komisyonu, Kırgızistan'ın sorumlu bakanlığı olarak Ekonomi ve Ticaret Bakanlığını gösterir.

İşveren ve çalışan yükümlülükleri

İşveren

82 sayılı Kanun (m.19) ve İş Kanunu (m.204) temel yükümlülüğü işverene yükler: güvenli çalışma koşullarını ve emeğin korunmasını sağlamak. Kanunun yayımlanmış metniyle birlikte okunduğunda uygulamadaki yükümlülükler şunlardır:

  1. Güvenlik gereklerini karşılayan işyerleri, ekipman ve malzemeler sağlamak (m.8 üretim tesislerini ve ürünleri kapsar).
  2. Çalışma koşullarına göre mesleki risklerin değerlendirilmesini (işyeri attestasyonu) organize etmek ve sonuçlarına göre işlem yapmak.
  3. Çalışanları eğitmek ve talimatlandırmak, bilgilerini sınamak ve eğitim almamış çalışanları işe başlatmamak (m.10; İş Kanunu m.206).
  4. Özel giyecek, ayakkabı, KKD, sabun ve nötrleştirici maddeleri ücretsiz sağlamak; zararlı işlerde süt veya eşdeğer gıda ürünleri, özellikle zararlı işlerde tedavi edici beslenme vermek (m.9 ve 13).
  5. Gerekli çalışan grupları için zorunlu sağlık muayenelerini yaptırmak (m.14) ve işte rahatsızlanan çalışanları bir sağlık kuruluşuna ulaştırmak (m.15).
  6. Gereken durumlarda bir emeğin korunması servisi kurmak (m.16); 17. madde ayrıca bir emeğin korunması komisyonu (komitesi) öngörür, bu nedenle bunun ne zaman kurulması gerektiği kontrol edilmelidir.
  7. Kazaları ve meslek hastalıklarını araştırmak ve kaydetmek (m.21) ve işverenin kusurundan doğan zararı tazmin etmek (5. bölüm).

Çalışan

82 sayılı Kanunun 20. maddesi ve İş Kanununun 205. maddesi çalışanın yükümlülüklerini belirler. Kırgızistan uygulamasında bunlar şunlardır: emeğin korunması gereklerine uymak, kişisel ve toplu koruma donanımlarını doğru kullanmak, eğitimlere ve bilgi sınavlarına katılmak, can veya sağlığı tehdit eden her durumu derhâl yöneticiye bildirmek ve zorunlu sağlık muayenelerine katılmak. Çalışanlar can veya sağlıklarını tehdit eden işten kaçınma hakkına sahiptir; bu kaçınma disiplin cezasına veya işten çıkarmaya yol açamaz ve işveren gerekli KKD'yi sağlamamışsa çalışan çalışmaya zorlanamaz, boşta geçen süre de ücretlendirilmelidir.

İSG servisleri, risk değerlendirmesi, eğitim ve sağlık muayeneleri

Emeğin korunması servisi. Üretim faaliyeti yürüten ve 50'den fazla çalışanı olan kuruluşlar bir emeğin korunması servisi kurmak zorundadır (m.16). Kanun üretim faaliyetini geniş tanımlar: üretim ve işleme, inşaat ve hizmet sunumu da buna dahildir (m.1). Servisin uzmanları bağlayıcı talimat verebilir, sağlık muayenesinden veya güvenlik talimatlandırmasından geçmemiş çalışanların işten uzaklaştırılmasını isteyebilir ve can güvenliğini tehlikeye atan ekipmanı veya çalışma alanlarını durdurabilir. Daha küçük kuruluşlar da işverenin yükümlülüğünün tamamını taşır; uygulamada bu görevi işverenin kendisi veya görevlendirilmiş, eğitimli bir kişi üstlenir. Servis personelinden istenen nitelik alt düzenlemeyle belirlenir: bu, teftiş birimiyle teyit edilmelidir.

İşyeri hekimi. Her işyeri için bir işyeri hekimi bulundurmaya ilişkin genel bir yükümlülük (Türkiye'de olduğu gibi), 82 sayılı Kanunda veya İş Kanununda doğrulanamamıştır. Sağlık muayeneleri sağlık kuruluşlarınca yapılır; 11. madde çalışanlara yönelik sıhhi ve tıbbi hizmetleri düzenler.

Risk değerlendirmesi. Kırgızistan mevzuatı, Sovyet sonrası işyeri attestasyonu kavramını kullanır; 82 sayılı Kanun bunu artık "çalışma koşullarına göre mesleki risklerin değerlendirilmesi" olarak adlandırır (m.1). Attestasyon her işyerinde çalışma ortamının ve iş sürecinin tüm etmenlerini kayıt altına alır ve değerlendirir, iyileştirme tedbirlerine yön verir ve zararlı ve ağır işler için öngörülen telafileri teyit eder veya kaldırır. Tekrarlanma aralığı ve yöntemi hükümet düzenlemesiyle belirlenir; bunlar 2026 tarihli Kanun için doğrulanamamıştır ve teyit edilmelidir. ISO 45001'i veya AB uygulamasını izleyen bir işveren yine de iş/görev bazlı bir risk değerlendirmesi tutmalıdır, çünkü attestasyon her görevdeki tehlikeye değil, ölçülebilir çalışma ortamı etmenlerine odaklanır.

Eğitim. 82 sayılı Kanunun 10. maddesi ve İş Kanununun 206. maddesi eğitim, talimatlandırma (инструктаж) ve bilgi sınavı ister; bunlardan geçmemiş çalışanlar işe başlatılamaz. Birçok işveren, Sovyet sonrası talimatlandırma türlerini (giriş, işyerinde ilk talimatlandırma, tekrar, plansız ve hedefli talimatlandırma) ve yöneticiler ile uzmanlar için bilgi sınavını uygular; sıklıklar 2026 için doğrulanamadığından hangi türlerin zorunlu olduğu ve hangi sıklıkla yapılacağı güncel eğitim düzenlemesinden kontrol edilmelidir.

Sağlık muayeneleri. 82 sayılı Kanunun 14. maddesi belirli çalışan grupları için sağlık muayenelerini zorunlu kılar ve işveren düzenli sağlık kontrollerini organize etmek zorundadır; İş Kanunu 18 yaşından küçük çalışanlar ve kadınlar için ek kurallar getirir (m.141). Tehlikeli üretim tesislerinde yalnızca tıbbi kontrendikasyonu olmayan kişiler işe başlatılabilir (160 sayılı Kanun, m.10). Çalışan grupları, zararlı etmenler ve aralıklar sağlık düzenlemeleriyle belirlenir ve bunların kontrol edilmesi gerekir.

Kazalar, araştırma ve denetim

Her iş kazası ve meslek hastalığı araştırılmalı ve kaydedilmelidir (82 sayılı Kanun, m.21; İş Kanunu, m.208). Devlet iş müfettişlerinin kazaları araştırmaya ilişkin kendi yetkileri vardır ve sendikalar yetkili müfettişleri aracılığıyla emeğin korunması üzerinde kamusal kontrol yürütür. Ayrıntılı usul, 27 Şubat 2001 tarihli ve 64 sayılı Hükümet Kararıyla onaylanan İş Kazalarının Araştırılması ve Kaydı Hakkında Yönetmelikte yer alır; bu Yönetmelik de 82 sayılı Kanuna altı aylık uyumlaştırma kapsamındadır. Yönetmeliğin bildirim süreleri, ağır, toplu ve ölümlü kazalarda araştırma komisyonunun bileşimi ve tutanak formları bu rehber için resmî bir metinden doğrulanamamıştır: işverenler bunları iş teftişi birimiyle teyit etmelidir.

Hareketli akış şeması: kaza, işverenin ilk müdahalesi, bildirim, bir komisyon tarafından araştırma, ardından kayıt ve devlet denetimi
Kırgızistan'da bir kazadan sonra: güvenliği sağla, bildir, araştır ve kaydet; devlet iş müfettişi araştırma yapabilir, tehlikeli tesislerde ayrıca teknik araştırma yapılır. Süreler kaza yönetmeliğinde yer alır.

Tehlikeli bir üretim tesisinde bir tesis kazası (аварии, yani tesisin tahrip olması, kontrolsüz patlama, yangın veya tehlikeli madde salınımı), ayrıca ilgili sektörün yetkili kurumunun başkanlık ettiği ve sektör sendikasının da üye olduğu özel bir komisyon ya da bir devlet komisyonu tarafından teknik araştırma yapılmasını gerektirir (160 sayılı Kanun, m.12). Olaylar (инцидент) işletmecinin kendi komisyonunca araştırılır. İşletmeci tesis kazalarını, olayları ve iş kazalarını yetkili kurumlara bildirmek zorundadır (m.10) ve araştırmanın masraflarını karşılar.

Teftişler, ticari işletmelerin denetimine ilişkin mevzuata göre yapılır. Devlet müfettişleri çalışanları tehdit eden işi veya ekipmanı durdurabilir (82 sayılı Kanun, m.22 ve 51); 52. madde ise emeğin korunması ihlalleri nedeniyle bir kuruluşun tasfiyesini veya bir biriminin kapatılmasını düzenler.

Yaptırımlar. İdari para cezaları 2021 tarihli Kabahatler Kanununda belirlenmiştir: 87. madde emeğin korunması mevzuatının ihlallerini, 87-1. madde işverenin hukuki sorumluluk sigortasını, 274, 274-1 ve 276. maddeler ise endüstriyel güvenlik ihlallerini ve tehlikeli tesislerde lisanssız çalışmayı düzenler. Ceza tutarları 2026 için doğrulanamamıştır ve burada verilmemiştir. Kanun sık değiştirilmektedir ve bir değişiklik kanunu (29 Nisan 2025 tarihli ve 88 sayılı) 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecektir; bu nedenle güncel konsolide metin okunmalıdır. Bir ihlal ağır zarara yol açtığında cezai sorumluluk da doğabilir; uygulanacak madde bir Kırgız hukukçuyla teyit edilmelidir.

Kimyasallar, patlayıcı ortamlar, büyük kazalar ve KKD

Kimyasallar ve GHS. GHS'ye dayalı sınıflandırma ve etiketlemeyi getiren kimyasal ürünlerin güvenliğine ilişkin AEB teknik düzenlemesi (TR EAEU 041/2017), Kasım 2026'da kontrol edilen Avrasya Ekonomik Komisyonu sayfasında yürürlükteki düzenlemeler arasında yer almıyordu. Yürürlükte bir ulusal GHS düzenlemesi doğrulanamamıştır; bu nedenle tedarikçinin güvenlik bilgi formu (GBF), zararlı maddelere ilişkin ulusal sıhhi kurallar ve düzenlemenin yürürlük tarihi için Komisyonun sayfası kontrol edilmelidir.

Patlayıcı ortamlar ve Ex ekipman. Piyasaya arz edilen Ex ekipman, Gümrük Birliğinde 15 Şubat 2013'te yürürlüğe giren TR CU 012/2011 "Patlayıcı ortamlarda çalışmaya yönelik ekipmanın güvenliği hakkında" düzenlemesine uygun olmalı, EAC işaretini ve Ex işaretini taşımalıdır. TR CU 012/2011 için listelenen standartlar, büyük ölçüde IEC 60079 serisine dayanan devletlerarası GOST standartlarıdır. AB'nin 1999/92/AT sayılı ATEX işyeri direktifine karşılık gelen ayrı bir Kırgız işyeri düzenlemesi bulunamamıştır; işyerindeki patlama riski endüstriyel güvenlik kuralları, yangın güvenliği kuralları ve işverenin genel yükümlülüğü aracılığıyla yönetilir.

Büyük kazalar. Kırgızistan'da miktar eşikleri ve seviyeleri olan Seveso türü bir kanun yoktur. Bunun yerine 160 sayılı Kanun tehlikeli üretim tesislerinin kategorilerini madde ve ekipman türüne göre sayar, işletmeciden bunları belirlemesini ve kaydettirmesini ister; tasarımların ve ekipmanın endüstriyel güvenlik ekspertizini, üretim kontrolünü, acil durum planlamasını, profesyonel kurtarma servisleriyle sözleşme yapılmasını, sorumluluk sigortasını ve tesis kazalarının teknik araştırmasını zorunlu kılar.

KKD. KKD, TR CU 019/2011 "Kişisel koruyucu donanımın güvenliği hakkında" düzenlemesine (1 Haziran 2012'den beri yürürlükte) uygun olmalı ve EAC işaretini taşımalıdır; Kırgızistan piyasasına arz için tek başına CE işareti yeterli değildir.

AB çerçevesi ve Türkiye ile karşılaştırma

KonuKırgızistanAB (89/391/AET sayılı Direktif)Türkiye (6331 sayılı Kanun)
Temel düzenleme82 sayılı Kanun (2026) ve İş Kanunu (2025)Çerçeve Direktif ve ulusal mevzuat6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (2012)
Risk değerlendirmesiİşyeri attestasyonu (çalışma koşullarına göre mesleki risk değerlendirmesi)Tüm riskler için yazılı risk değerlendirmesiYazılı risk değerlendirmesi; tehlike sınıfına göre en geç 2, 4 veya 6 yılda bir yenilenir
İSG hizmetiÜretimde 50'den fazla çalışanda emeğin korunması servisiYetkin çalışanlar veya dış hizmetler; sabit bir çalışan sayısı eşiği yokHer işveren için iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi (kendi personeli veya dışarıdan hizmet; bazı küçük işyerlerinde işverenin kendisi)
KurulEmeğin korunması komisyonu (komitesi), sendika müfettişleriÇalışanların ve temsilcilerinin görüşlerinin alınması50 ve daha fazla çalışanı olan ve 6 aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde İSG kurulu
İş kazası bildirimiİşveren araştırır ve kaydeder; süreler 2001 tarihli ve 64 sayılı Kararda (teyit edilmeli)3 iş gününden fazla işe gelememeye yol açan kazaların listesi; bildirim ulusal mevzuata göre3 iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK)
Ürün işaretleriEAC (AEB)CECE (AB ile uyumlu)

Uygulama örneği: Kırgızistan'da işe başlayan bir yüklenici

Yabancı bir mühendislik yüklenicisi, Bişkek yakınlarında bir akaryakıt depolama terminalini inşa etmek ve devreye almak için 18 ay boyunca 70 yerel çalışan istihdam edecektir. Kırgızistan mevzuatına göre pratik bir başlangıç kontrol listesi:

  1. Sahanın sınıflandırılması. Yanıcı sıvıların ve gazların depolanması, sahayı 160 sayılı Kanun kapsamında tehlikeli bir üretim tesisi yapar: işletmeci tesisi belirlemeli ve kaydettirmeli, tasarımın endüstriyel güvenlik ekspertizini yaptırmalı, üretim kontrolünü ve sorumluluk sigortasını sağlamalıdır.
  2. Emeğin korunması servisi. 82 sayılı Kanuna göre inşaat üretim faaliyeti sayıldığından, 70 çalışanla bir emeğin korunması servisi kurulmalı ve servisin başında bulunacak kişi atanmalıdır; servisin yönergesi proje sahibiyle mutabık kalınarak hazırlanmalıdır.
  3. Komisyon ve sendikalar. Çalışan veya sendika temsilcilerinin katıldığı emeğin korunması komisyonu (komitesi) planlanmalı (m.17) ve komisyonun ne zaman zorunlu hâle geldiği teyit edilmelidir.
  4. Attestasyon ve risk değerlendirmesi. Kalıcı işyerleri için işyeri attestasyonu planlanmalı ve inşaat faaliyetleri için iş/görev bazlı risk değerlendirmeleri tutulmalıdır.
  5. Çalışanlar. Zararlı ve tehlikeli işler için işe giriş muayeneleri, giriş ve işyeri talimatlandırmaları yaptırılmalı ve bilgi sınavları kayıt altına alınmalıdır.
  6. Ekipman. Yalnızca TR CU 012/2011 ve TR CU 019/2011 kapsamında geçerli EAC sertifikası veya beyanı olan Ex ekipman ve KKD kabul edilmelidir.
  7. Kaza planı. Bildirim zinciri (iş teftişi birimi, tesis kazaları için teknik denetim kurumu ve kaza yönetmeliğinin saydığı diğer kurumlar) yazılı hâle getirilmeli ve süreler teftiş birimiyle teyit edilmelidir.

Sık yapılan hatalar

  • 2003 tarihli Kanuna göre çalışmak. 2003 tarihli ve 167 sayılı Kanun 19 Haziran 2026'da yürürlükten kalkmıştır; 5 Haziran 2026 tarihli ve 82 sayılı Kanuna atıf yapılmalıdır.
  • 2004 tarihli İş Kanununa atıf yapmak. Güncel İş Kanunu 23 Ocak 2025 tarihli ve 23 sayılı Kanundur.
  • Yalnızca ATEX veya IECEx sertifikası getirmek. Ex ekipman, TR CU 012/2011 kapsamında EAC uygunluğu gerektirir.
  • Seveso rejimi olduğunu varsaymak. Büyük kaza kontrolü miktar seviyeleriyle değil, 160 sayılı Kanunun tehlikeli üretim tesisi kurallarıyla yürür.
  • Kazakistan'ın veya Rusya'nın sürelerini kopyalamak. Kaza bildirim süreleri ülkeden ülkeye değişir; güncel Kırgızistan düzenlemesi kullanılmalıdır.
  • Attestasyonu eksiksiz bir risk değerlendirmesi saymak. Attestasyon çalışma ortamı etmenlerine odaklanır; görevlere özgü tehlikeler için yine ayrı bir değerlendirme gerekir.

Sık sorulan sorular

Kırgızistan'da temel İSG kanunu hangisidir?

19 Haziran 2026'dan beri yürürlükte olan 5 Haziran 2026 tarihli ve 82 sayılı Kırgız Cumhuriyeti "Emeğin Korunması Hakkında" Kanun, 2025 tarihli İş Kanununun V. kısmıyla birlikte okunur. Tehlikeli tesisler ayrıca 2016 tarihli ve 160 sayılı Endüstriyel Güvenlik Kanununun kapsamındadır.

Emeğin korunması bakımından işyerlerini kim teftiş eder?

Çalışma, Sosyal Güvenlik ve Göç Bakanlığına bağlı İş Mevzuatı Kontrol ve Denetim Servisi. Tehlikeli üretim tesisleri, Doğal Kaynaklar, Ekoloji ve Teknik Denetim Bakanlığına bağlı teknik denetim kurumunun denetimindedir.

Emeğin korunması servisi kaç çalışandan itibaren zorunludur?

2026 tarihli Kanuna göre üretim faaliyeti yürüten kuruluşlarda 50'den fazla çalışandan itibaren. Daha küçük işverenlerin yükümlülüğü aynen devam eder ve bu işverenler genellikle eğitimli bir kişiyi görevlendirir.

Kırgızistan'da çalışanların tehlikeli işten kaçınma hakkı var mı?

Evet. Çalışan, can veya sağlığını tehdit eden işten disiplin cezasına veya işten çıkarılmaya maruz kalmadan kaçınabilir ve işverenin sağlaması gereken KKD verilmeden çalışmaya zorlanamaz.

excodex'te ilgili yazılar

Standartlar ve ek kaynaklar

  • 5 Haziran 2026 tarihli ve 82 sayılı Kırgız Cumhuriyeti "Emeğin Korunması Hakkında" Kanun (Об охране труда), "Erkin Too" gazetesinin 9 Haziran 2026 tarihli 42 sayılı nüshasında yayımlandı, 19 Haziran 2026'da yürürlüğe girdi.
  • 23 Ocak 2025 tarihli ve 23 sayılı Kırgız Cumhuriyeti İş Kanunu, 28 Ocak 2025'te yürürlüğe girdi (V. kısım, 20 ve 21. bölümler; VI. kısım, 22. bölüm).
  • 2 Ağustos 2016 tarihli ve 160 sayılı Kırgız Cumhuriyeti "Tehlikeli Üretim Tesislerinin Endüstriyel Güvenliği Hakkında" Kanun: FAOLEX'teki özgün metin (sonraki değişiklikler gösterilmez).
  • 28 Ekim 2021 tarihli ve 128 sayılı Kırgız Cumhuriyeti Kabahatler Kanunu (m.87, 87-1, 274, 274-1, 276).
  • 27 Şubat 2001 tarihli ve 64 sayılı Hükümet Kararı, İş Kazalarının Araştırılması ve Kaydı Hakkında Yönetmelik (değişik).
  • 17 Aralık 2021 tarihli ve 317 sayılı (iş teftişi servisi) ve 24 Aralık 2021 tarihli ve 338 sayılı (çevre ve teknik denetim servisi) Bakanlar Kurulu Kararları.
  • 26 Ekim 2026 tarihli ve 362 sayılı Cumhurbaşkanı Kararnamesi (iş teftişi servisinin görev alanının genişletilmesi, bakanlığın yeniden yapılandırılması).
  • AEB teknik düzenlemeleri TR CU 012/2011, TR CU 019/2011, TR CU 010/2011, TR CU 032/2013: Avrasya Ekonomik Komisyonu, yürürlükteki düzenlemeler.
  • Adalet Bakanlığının Merkezi Hukuki Bilgi Veri Tabanı: cbd.minjust.gov.kg.
  • Çalışma, Sosyal Güvenlik ve Göç Bakanlığı: mlsp.gov.kg.

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.

Bu konudaki sorular

excodex

Araçlar

Ex kontrol Gaz kütüphanesi exai İş Güvenliği Belgelerim

Topluluk

excodex

Ücretsiz katılın

Dil

Giriş yap

Henüz üye değil misiniz? Ücretsiz katılın

Çeviriyi iyileştir