Avustralya'da patlayıcı ortamlar ve Ex ekipmanlar nasıl düzenlenir?

Üç katmanla. Model Work Health and Safety (WHS) Yönetmeliği, iş veya teşebbüs yürüten her kişinin (PCBU) tehlikeli ortamların ve tutuşturucu kaynakların risklerini yönetmesini ister. Eyaletlerin elektrik güvenliği ve maden mevzuatı, Ex tesisatlar ve ekipmanlar için özel kurallar ekler. Uygulamada sınıflandırma, seçim, montaj ve muayene AS/NZS 60079 serisine göre yapılır ve ekipman IECEx veya Avustralya ve Yeni Zelanda'ya özgü ANZEx sistemi kapsamında belgelendirilir.

Kısa cevap

• WHS Yönetmeliği madde 51 ve 52: yanıcı gaz, buhar, sis veya dumanın alt patlama sınırının (LEL) %5'ini aştığı, yanıcı tozun tehlikeli bir alan oluşturabildiği, oksijen düzeyinin güvenli olmadığı veya oksijen zenginleşmesinin yangın riskini artırdığı yerlerde tehlikeli ortam (hazardous atmosphere) vardır (madde 51(2)); riskler ve tutuşturucu kaynaklar risk yönetimi kurallarına göre yönetilmelidir.
• AB'nin 2014/34/AB sayılı ATEX Direktifine benzer ulusal bir ürün direktifi yoktur. Ekipman normalde IECEx veya ANZEx kapsamında düzenlenmiş bir uygunluk sertifikasıyla tedarik edilir.
• Standartlar: alan sınıflandırması, ekipman seçimi ve montajı ile muayene için AS/NZS 60079 serisinin bölümleri (IEC 60079'un Avustralya/Yeni Zelanda tarafından kabul edilmiş hali).
• Eyalet elektrik mevzuatı: örneğin Queensland'de, elektrik işinden etkilenen tehlikeli bölge elektrik tesisatları, enerjiye ilk kez bağlanmadan veya yeniden bağlanmadan önce akredite bir denetçi tarafından muayene edilmelidir (Electrical Safety Regulation 2013, madde 221).
• Yer altı kömür madenleri: ayrı ve daha katı maden kuralları (örneğin Yeni Güney Galler'de Work Health and Safety (Mines and Petroleum Sites) Regulation 2022, madde 81).

WHS Yönetmeliğinin istedikleri

Commonwealth WHS Regulations 2011'in 51. maddesi, PCBU'nun tehlikeli ortamla ilgili riskleri Kısım 3.1'e göre yönetmesini ister: tehlikelerin belirlenmesi, ortadan kaldırma veya en aza indirme, kontrol hiyerarşisinin uygulanması, sürdürme ve gözden geçirme. 52. madde, tutuşturucu kaynak bilinçli bir prosesin parçası olmadıkça, tehlikeli ortamdaki tutuşturucu kaynaklar için aynı yükümlülüğü ekler. 53. madde, gaz tüpleri dahil yanıcı ve parlayıcı maddelerin uygulanabilir en düşük miktarda bulundurulmasını ister. Kapalı alanların Kısım 4.3'te kendi kuralları vardır.

Uygulamada ekipman, montaj ve muayene

Avustralya'da Ex ekipman için CE işaretinin bir karşılığı yoktur. Alıcılar ve düzenleyici kurumlar, sınıflandırılmış bölgelerde kullanılacak ekipmanın genellikle uluslararası IECEx sistemi veya ANZEx sistemi kapsamında düzenlenmiş bir Ex uygunluk sertifikasına sahip olmasını ve AS/NZS 60079.14'e göre seçilip monte edilmesini bekler. Workplace Health and Safety Queensland, tehlikeli bölgedeki ekipmanın uygun sınıfta olması ve etkili biçimde topraklanması gerektiğini ve AS/NZS 60079.14'ün seçim ve montaj şartlarının zorunlu tutulduğunu belirtmektedir; müfettişleri, kontrol tedbirleri doğrulanana kadar tehlikeli bölgelerde elektrikli ekipmanın kullanımını yasaklayan bildirimler düzenleyebilir. Elektrik işinin kendisi her eyaletin elektrik güvenliği mevzuatına göre lisansa tabidir.

Başlangıç noktası, alan sınıflandırması ve buna dayanak olan kayıtlardır (genellikle bir sınıflandırma çizimi ve ekipman listesi). Workplace Health and Safety Queensland, patlayıcı ortam oluşabilecek bir tesisatın yönetimini veya kontrolünü elinde bulunduran kişinin sınıflandırmanın yapılmış olmasını sağlamakla yükümlü olduğunu belirtmektedir. Periyodik muayene ve bakım AS/NZS 60079.17'ye göre yapılır.

Madenler

Yeni Güney Galler'deki yer altı kömür madenlerinde, Work Health and Safety (Mines and Petroleum Sites) Regulation 2022'nin 81. maddesi maden işletmecisinin, tehlikeli bölgede kullanılan tesis ve makinelerin patlamaya karşı korumalı olmasını ve geçerli bir uygunluk sertifikasına sahip olmasını ya da düzenleyici kurumun Explosion Protected Electrical Apparatus Approvals List adlı onaylı patlamaya karşı korumalı elektrikli cihazlar listesinde yer almasını sağlamasını ister. Yalnız eski bir Maden Dairesi Onayı (Mines Department Approval, MDA) kapsamındaki ve ayrıca 1 Ekim 2015'ten önce üretilmiş olması gereken ekipman, 1 Eylül 2028'den sonra tehlikeli bölgede kullanılamaz. Patlamaya karşı korumalı tesis ve makinelerin revizyonu AS 2290.1:2021'e göre yapılır. Queensland kömür madenlerinin kendi düzenleyici kurumu ve kuralları vardır.

Sık yapılan hatalar

• Tek başına ATEX belgelendirmesinin Avustralya'da kabul için yeterli olduğunu varsaymak. Alıcının, eyalet elektrik düzenleyici kurumunun veya maden düzenleyici kurumunun ne istediği kontrol edilmelidir; olağan beklenti bir IECEx veya ANZEx sertifikasıdır.
• LEL'in %5'i eşiğini alarm ayar noktası olarak kullanmak.
• Queensland'de yeni bir tehlikeli bölge tesisatını akredite denetçinin muayenesinden önce enerjiye bağlamak.

excodex'te ilgili yazılar

• Avustralya'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• IECEx sistemi: CoC, ExTR, QAR ve çevrim içi sertifika veri tabanı
• IECEx sertifikalarını doğrudan kabul eden ülkeler hangileridir?
• IEC 60079-14'e göre Ex tesisatın temelleri
• IEC 60079-17'ye göre Ex tesisatların muayenesi

Standartlar ve ek kaynaklar

• Work Health and Safety Regulations 2011 (Cth), madde 51-53: https://www.legislation.gov.au/F2011L02664/latest/text
• Workplace Health and Safety Queensland, tehlikeli bölge tesisatları: https://www.worksafe.qld.gov.au/laws-and-compliance/compliance-and-enforcement/audits-and-inspections/electrical-safety-audits/hazardous-area-installations-audits
• NSW Resources Regulator, patlamaya karşı korumalı tesis ve makineler: https://www.resources.nsw.gov.au/resources-regulator/safety/health-and-safety-management/electrical-engineering/explosion-protected
• AS/NZS 60079.10.1 (gazlar için alan sınıflandırması), AS/NZS 60079.14 (tasarım, seçim, montaj ve ilk muayene), AS/NZS 60079.17 (muayene ve bakım)
• AS 2290.1:2021, kömür madenleri için elektrikli ekipman: devreye alma, muayene ve bakım, bölüm 1 tehlikeli bölgeler

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.