Kanada'da patlayıcı ortamlar ve Ex ekipman nasıl düzenlenir?

Kanada, AB ATEX direktiflerini uygulamaz. Tehlikeli yerler Canadian Electrical Code (CEC, Kanada Elektrik Kodu) I. Kısmının 18. Bölümüne (Section 18) göre sınıflandırılır ve elektrik tesisatları bu bölüme göre tasarlanır; bu bölüm gazlar için bölge 0, 1 ve 2'yi, tozlar için bölge 20, 21 ve 22'yi kullanır. Ekipman, Kanada Standartlar Konseyi (Standards Council of Canada, SCC) tarafından akredite edilmiş bir belgelendirme kuruluşunca belgelendirilmiş olmalıdır. İş sağlığı ve güvenliği (İSG) mevzuatı yanıcı konsantrasyonlara ilişkin sınırlar ve bazı eyaletlerde alanı kimin sınıflandıracağına ilişkin kurallar ekler.

Kısa cevap

• Tesisat kodu: CEC I. Kısım (CSA C22.1), 18. Bölüm; her eyalet ve bölge tarafından yerel değişikliklerle kabul edilir ve eyaletlerin elektrik güvenliği kurumları tarafından uygulanır.
• Sınıflandırma: yeni işlerde bölge 0, 1, 2 (gazlar ve buharlar) ile 20, 21, 22 (tozlar); eski Class ve Division sistemi mevcut tesisler için bir ekte korunur.
• Ekipman: onaylı olmalıdır; normalde SCC akreditasyonlu bir kuruluş tarafından CSA C22.2 standartlarına (çoğu IEC 60079'un ulusal sürümleridir) göre belgelendirilmiş (veya sahada onaylanmış) ve bölge, grup ve sıcaklık sınıfına göre işaretlenmiş olmalıdır.
• ATEX ve IECEx: ne CE/ATEX işareti ne de IECEx sertifikası bir Kanada onayıdır; mevcut IECEx test raporlarının Kanada belgelendirmesine dayanak olup olamayacağı SCC akreditasyonlu bir belgelendirme kuruluşuna sorulmalıdır.
• Federal İSG sınırları: havadaki yanıcı konsantrasyonlar alt patlama sınırının (LEL) %50'sinin altında olmalı; bir tutuşturma kaynağının bunları tutuşturabileceği yerlerde %10 LEL'i aşmamalıdır (COHSR m. 10.20).
• Alberta: donanımlı acil müdahale ekipleri dışında %20 LEL'in üzerindeki ortamlara girilmez; tehlikeli yerler CEC 18. Bölüme göre bir profesyonel mühendis (professional engineer) veya onun yetkilendirdiği yetkin bir kişi tarafından sınıflandırılır ve sınırlar belgelenir.

Elektrik yolu: CEC 18. Bölüm ve belgelendirme

Kanada'da patlamadan korunmaya ilişkin temel kurallar bir İSG direktifinde değil, elektrik kodunda yer alır. CEC, CSA tarafından C22.1 numarasıyla yayımlanır ve bir eyalet veya bölge onu kabul ettiğinde hukuken bağlayıcı hâle gelir. 18. Bölüm tehlikeli yerlerin sınıflandırılmasını, kablolama yöntemlerini ve her bölgede izin verilen koruma yöntemlerini belirler.

Federal İSG yönetmelikleri, CEC'yi federal düzenlemeye tabi işverenler için İSG mevzuatının parçası hâline getirir: elektrik ekipmanı tasarımında, yapımında ve tesisatında uygulanabilir olduğu ölçüde, işletilmesinde ve bakımında ise Canadian Electrical Code I. Kısmın standartlarını karşılamalıdır (COHSR m. 8.3). COHSR'deki tanımın hâlâ C22.1'in 1990 baskısına atıf yaptığı, eyaletlerin ise güncel baskıları kabul ettiği unutulmamalıdır; hangi baskının uygulanacağı yetkili makamla (authority having jurisdiction) kontrol edilmelidir.

Ekipman için eyaletlerin elektrik yönetmelikleri ürünlerin onaylı olmasını ister. Örneğin British Columbia'da elektrik ekipmanı SCC tarafından akredite edilmiş bir belgelendirme kuruluşunun işaretini veya etiketini ya da Technical Safety BC'nin veya akredite başka bir kuruluşun verdiği, sahada onay (field approval) gibi bir onay etiketini taşımalıdır (Electrical Safety Regulation m. 21(1)). Technical Safety BC kabul ettiği işaret ve etiketlerin örneklerini yayımlar. CE ve ATEX işareti ya da tek başına bir IECEx sertifikası böyle bir işaret değildir; dolayısıyla ürün onaylı sayılmaz.

İSG mevzuatının ekledikleri

Uygulama notları

• Eyaletin CEC'nin hangi baskısını kabul ettiği ve değişiklik yapıp yapmadığı erkenden sorulmalıdır.
• Sınıflandırma çizimleri ve sınıflandırmanın dayanağı güncel tutulmalıdır; Alberta, dayanak değiştiğinde gözden geçirme ister.
• Her etiket plakasında yalnız Ex işaretleme dizisi değil, belgelendirme işareti ve Kanada göstergesi de kontrol edilmelidir.
• Mekanik ekipmanın, tehlikeli alanlardaki KKD'nin ve çalışma prosedürlerinin (sıcak çalışma, gaz ölçümü) ATEX türü bir ekipman direktifiyle değil, İSG yönetmelikleri ve iyi uygulamalarla düzenlendiği unutulmamalıdır.

excodex'te ilgili yazılar

• Kanada'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• Kuzey Amerika'da tehlikeli yer onayları: NEC 500/505/506, UL, CSA ve FM
• Bölgeler ve Division'lar: IEC ve ATEX bölgelerinin NEC Class I Division 1 ve 2 ile karşılaştırılması
• ATEX ve IECEx: farklar, benzerlikler ve hangisinin gerektiği
• Gaz kütüphanesi: metan

Standartlar ve ek kaynaklar

• Canada Occupational Health and Safety Regulations, SOR/86-304, m. 8.1, 8.3, 10.12, 10.20 ve 11.1: https://laws-lois.justice.gc.ca/eng/regulations/SOR-86-304/
• Alberta OHS Code, Alta. Reg. 191/2021, Kısım 10 (m. 161.1 ila 169): https://kings-printer.alberta.ca/documents/Regs/2021_191.pdf
• Technical Safety BC, elektrik ürünleri için onaylı belgelendirme işaretleri: https://www.technicalsafetybc.ca/regulatory-resources/regulatory-notices/approved-certification-marks-electrical-products
• CSA C22.1, Canadian Electrical Code, Part I, Section 18 (tehlikeli yerler); CSA C22.2 No. 60079 serisi (patlayıcı ortamlar için ekipman, IEC 60079'un ulusal kabulleri); IEC 60079-14 (elektrik tesisatlarının tasarımı, seçimi ve kurulumu).

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.