Portatif gaz dedektörleri ve kapalı alana giriş

Portatif gaz dedektörü, bir kişinin çalıştığı yerdeki havayı ölçen ve hava tehlikeli hale geldiğinde alarm veren pille çalışan bir cihazdır. Kapalı alana giriş için olağan cihaz, kullanımdan önce bump testi yapılmış bir 4 gaz cihazıdır (oksijen, %APS, yani alt patlama sınırının (APS, İng. LEL) yüzdesi cinsinden yanıcı gaz, karbon monoksit ve hidrojen sülfür). Atmosfer, kimse içeri girmeden önce dışarıdan, sabit bir sırayla (oksijen, ardından yanıcı gazlar, ardından toksik gazlar) ve birkaç derinlikte test edilir; insanlar içerideyken de sürekli izlenir, çünkü kapalı bir alandaki koşullar dakikalar içinde değişebilir.

Bu yazı, 4 gaz cihazının neyi ölçtüğünü ve kör noktalarını, giriş öncesi testin adım adım nasıl yapılacağını, numune pompalarının ve problarının doğru kullanımını, sürekli izlemenin neleri kapsadığını ve okumaları güvenilir kılan günlük bump testini açıklar.

Temel noktalar

• Kapalı alan ölümlerinin çoğu atmosferden kaynaklanır: oksijen yetersizliği, toksik gaz veya yangın ve patlama. Kurbanların çoğu kurtarmaya girenlerdir; NIOSH'un 1986 tarihli bir uyarısı, kapalı alan ölümlerinin %60'ından fazlasının bu kişiler arasında gerçekleştiğini belirtmiştir.
• ABD OSHA, izne tabi bir kapalı alanın atmosferinin girişten önce kalibre edilmiş, doğrudan okumalı bir cihazla, bu sırayla, önce oksijen, ardından yanıcı gaz ve buharlar, ardından toksik kirleticiler için test edilmesini şart koşar. Birleşik Krallık HSE kılavuzu da aynı sırayı verir.
• Oksijen önce gelir, çünkü katalitik yanıcı gaz sensörleri oksijene ihtiyaç duyar (en az yaklaşık hacimce %10) ve oksijeni yetersiz havada yanıltıcı biçimde düşük veya sıfır okur.
• ABD OSHA; oksijenin %19,5'in altında veya %23,5'in üzerinde olduğu, yanıcı gazın APS'sinin %10'unu aştığı ya da toksik bir maddenin maruziyet sınırını aştığı atmosferi tehlikeli kabul eder. Birleşik Krallık HSE kılavuzu, normal %20,9 oksijen değerinden herhangi bir sapmanın araştırılmasını ister.
• Testi dışarıdan, açıklıktan, bir numune pompası ve probla yapın. Numunenin hortumda ilerlemesi için gereken süreye sensör tepki süresini ekleyerek bekleyin ve gazlar katmanlaştığı için üst, orta ve alt seviyelerde test edin.
• Çalışma sırasında solunum bölgesinde takılan kişisel cihaz son uyarıdır. Giriş öncesi test sonuçları alanı yalnızca test anındaki haliyle tanımlar.
• Portatif cihazlara her günlük kullanımdan önce bump testi yapın (ABD OSHA kılavuzu); test edilmemiş bir cihaz, sensörü ölü olduğu halde kusursuz bir sıfır okuyabilir.

4 gaz cihazı neyi ölçer

Standart bir 4 gaz cihazı, en yaygın kapalı alan tehlikelerini kapsayacak şekilde seçilmiş dört sensörü bir araya getirir:

Kişisel cihazlarda genellikle anlık bir alarm ve toksik gazlar için cihazın hesapladığı zaman ağırlıklı ortalama (TWA) ve kısa süreli maruziyet sınırı (STEL) alarmları bulunur. Bu seviyelerin belirlenmesi gaz dedektörü alarm seviyelerinin belirlenmesi yazısında, özellikle H2S için ise hidrojen sülfür algılama yazısında ele alınmıştır.

4 gaz cihazının kör noktaları

4 gaz cihazı yalnızca dört şeyi ölçer. Bir alan, cihazın göstermeyeceği başka tehlikeler içerebilir:

• Diğer toksik gazlar ve buharlar. Solventler, amonyak, klor, kükürt dioksit, azot dioksit veya hidrojen siyanür kendi sensörlerini gerektirir. Pek çok solvent buharı birkaç yüz ppm veya daha düşük seviyelerde toksiktir; bu, yanıcı gaz sensörünün ayırt edebildiği %10 APS'nin çok altındadır: hekzan için (APS hacimce %1) %10 APS 1.000 ppm'dir. ppm seviyesindeki uçucu organik bileşikler için yaygın olarak fotoiyonizasyon dedektörü (PID) kullanılır.
• İnert bir alanda yanıcı gaz. Katalitik sensör oksijene ihtiyaç duyar. Azotla süpürülmüş bir kapta hidrokarbon bulunsa bile sıfır okuyabilir; tehlike daha sonra içeri hava girdiğinde ortaya çıkar. İnertleştirilmiş veya oksijeni düşük alanlarda kızılötesi yanıcı gaz sensörü kullanın ve aynı anda oksijeni ölçün (bkz. katalitik ve kızılötesi dedektörler).
• Kızılötesi sensörle hidrojen. Kızılötesi yanıcı gaz sensörü hidrojeni göremez. Akü odaları, elektroliz hücreleri ve bazı proses kapları katalitik veya hidrojene özel bir sensör gerektirir.
• Toz. ABD OSHA'nın tehlikeli atmosfer tanımı, alt patlama sınırında veya üzerindeki havada asılı yanıcı tozu da kapsar; gaz ölçüm cihazı tozu ölçmez.

Bir alanın atmosfer tehlikeleri içeriğinden, geçmişinden ve yapılacak işten kaynaklanır. Cihaz bu listeye göre seçilmelidir, tersi değil.

Cihazın sertifikası

Alan bir tehlikeli bölgeyse veya olabilecekse (yakıt bulunmuş bir tank, bir kanalizasyon, solventten arındırılan bir kap), cihazın kendisi patlayıcı ortamda kullanım için sertifikalandırılmış olmalı ve bölgeye, gaz grubuna ve sıcaklık sınıfına uygun bir işarete sahip olmalıdır (bkz. Ex işareti nasıl okunur). Portatif olanlar dahil gaz dedektörlerine ilişkin performans gereklilikleri IEC 60079-29-0:2025'te (eski adıyla IEC 60079-29-1) yer alır.

Kapalı alan atmosferleri neden öldürür

Kapalı alan; giriş ve çıkışı kısıtlı, sürekli bulunma için tasarlanmamış, çevresi kapalı bir mahaldir: tanklar, kaplar, silolar, çukurlar, kanalizasyonlar, menholler, kanallar, gemi ambarları. Birleşik Krallık mevzuatı (Confined Spaces Regulations 1997), kapalı alanı, çevrenin kapalı olması ile makul olarak öngörülebilir bir "belirlenmiş risk"in bir arada bulunmasıyla tanımlar; bu risk yangın veya patlamayı ve gaz, duman, buhar veya oksijen yetersizliği nedeniyle bilinç kaybını içerir. Genel sanayi için ABD OSHA kuralları (29 CFR 1910.146) izne tabi kapalı alanları benzer şekilde tanımlar.

Atmosferi başlıca ölüm nedeni yapan üç özellik vardır:

• Doğal havalandırmanın az olması. İçeri giren veya içeride açığa çıkan gaz orada kalır ve katmanlaşabilir: metan gibi hafif gazlar üstte; H2S, karbondioksit veya solvent buharları gibi ağır gazlar altta.
• Gizli kaynaklar. Çamur karıştırıldığında H2S ve metan açığa çıkarır; pas oksijen tüketir; inert gaz vanalardan sızar; bitişik ekipman alanın içine tahliye yapabilir.
• Duyulara uyarı vermemesi. Oksijen yetersizliği ve karbon monoksit koklanamaz, H2S ise yüksek konsantrasyonlarda koku alma duyusunu körleştirir. Birleşik Krallık HSE kılavuzu, oksijensiz havanın saniyeler içinde bilinç kaybına yol açabileceğini not eder. Bkz. oksijen yetersizliği.

Çoklu ölümlerin seyri iyi bilinir: bir çalışan yere yığılır, bir iş arkadaşı solunum cihazı olmadan yardıma girer ve o da yığılır. 1986'da yayımlanan bir NIOSH uyarısı, kapalı alan ölümlerinin %60'ından fazlasının kurtarmaya girenler arasında gerçekleştiğini tespit etmiştir. Kurtarıcının kemerindeki bir gaz ölçüm cihazı bir kurtarma planı değildir; kurtarma düzenlemeleri girişten önce hazır olmalıdır.

Adım adım giriş öncesi test

Giriş öncesi test, alanın girilebilecek kadar güvenli olup olmadığını belirler. Eğitimli bir kişi tarafından, çalışan bir cihazla, alanın dışından yapılır ve giriş iznine kaydedilir.

1. Cihazı kontrol edin. Kalibrasyonun geçerli olduğunu doğrulayın ve bump testi yapın (son bölüme bakın). Pilin, sürekli izleme dahil işin tamamına yeteceğini kontrol edin.
2. Çalıştırın ve temiz havada sıfırlayın. Cihazı açın ve alandan ve araç egzozundan uzakta, temiz olduğu bilinen havada kararlı hale gelmesini bekleyin. Açıklığın yanında sıfırlama yapmak, sıfırın kirli havaya göre ayarlanmasına yol açabilir.
3. Dışarıdan test edin. Bir numune probunu açıklıktan aşağı indirin veya önce küçük bir numune alma noktası açın. Birleşik Krallık HSE kılavuzu, atmosferin çoğu zaman uzun bir probla numune çekilerek, içeri girmeden dışarıdan test edilebileceğini not eder.
4. Sıraya uyun. Önce oksijeni, sonra yanıcı gazı, sonra toksik gazları okuyun. Düşük bir oksijen okuması, katalitik sensörün yanıcı gaz okumasının güvenilir olmadığı anlamına gelir.
5. Birkaç seviyede test edin. Üste yakın, orta yükseklikte ve tabana yakın noktalardan ve açıklıktan uzakta havanın dolaşmadığı noktalardan (köşeler, perdelerin arkası, toplama çukurları) numune alın. Her konumda en az numune hattının taşıma süresi artı cihazın tepki süresi kadar bekleyin. ABD OSHA kılavuz eki, her parametrenin en az cihazın minimum tepki süresi boyunca ölçülmesini ister.
6. Kabul edilebilir giriş koşullarıyla karşılaştırın. Bu koşullar sonuçlar görüldükten sonra seçilmez, testten önce izne yazılır. Herhangi bir değer bu koşulların dışındaysa girmeyin: havalandırın, izole edin ve temizleyin, ardından tekrar test edin.
7. Kaydedin. Okumaları, saati, alan içindeki konumu, cihaz seri numarasını ve testi yapan kişiyi izne yazın.

Çözümlü örnek: küçük bir oksijen düşüşü ne anlama gelir

Test yapan kişi, temiz havada %20,9'a karşılık bir çukurun tabanında hacimce %20,4 oksijen ölçüyor. Yanıcı ve toksik kanallar sıfır okuyor. Çukur güvenli mi?

Oksijen başka gazlar tarafından yok edilmez, yalnızca yerinden edilir. Hava %20,9 oksijen içeriyorsa, 0,5 puanlık bir düşüş havanın yaklaşık 0,5 / 20,9 = %2,4'ünün başka bir şeyle yer değiştirdiği anlamına gelir; bu da yaklaşık 24.000 ppm'dir. Okuma OSHA'nın %19,5'lik sınırının üzerindedir, ancak bu sınır %2,4 oranında bilinmeyen bir gazı kabul edilebilir kılmaz:

• Gaz fermantasyondan kaynaklanan karbondioksit ise, 24.000 ppm karbondioksit için Birleşik Krallık işyeri maruziyet sınırlarının (8 saat için 5.000 ppm, 15 dakika için 15.000 ppm) çok üzerindedir ve kaynak hâlâ üretmeye devam ediyor olabilir.
• Gaz metan ise, hacimce %2,4, %55 APS'dir (metanın APS'si hacimce %4,4) ve yanıcı gaz sensörünün bunu göstermesi gerekirdi. Sıfır okuma, bir sensör sorununa veya sensörün görmediği bir gaza işaret eder.
• Gaz, sızdıran bir süpürme hattından gelen azot ise, oksijen her an daha da düşebilir.

Buradan çıkan kural şudur: oksijen sensörü toksik veya yanıcı gazları algılamak için kullanılamaz (%0,1'lik bir oksijen düşüşü bile yaklaşık 5.000 ppm başka bir gaza karşılık gelir), ancak açıklanamayan bir oksijen düşüşü, girişten önce nedeni bulmak için bir gerekçedir. Birleşik Krallık HSE kılavuzu, normal %20,9 değerinden herhangi bir sapmanın araştırılmasını ve riskin değerlendirilmesini ister.

Numune pompaları ve problar

Giriş öncesi testlerin çoğunda, havayı bir prob ve hortum üzerinden çeken dahili veya takılabilir pompalı bir cihaz kullanılır. Hortum dışarıdan test yapmayı mümkün kılar, ancak bir gecikme ve yanlış sonuç almanın birkaç yolunu da beraberinde getirir.

Taşıma süresi

Numunenin sensörlere ulaşmadan önce hortum boyunca ilerlemesi gerekir, ardından sensörlerin kendi tepki süresi gelir. Taşıma süresi, basitçe hortumun iç hacminin pompa debisine bölünmesiyle bulunur.

Üreticiler pompaları için taşıma sürelerini veya maksimum hortum uzunluklarını verir; Birleşik Krallık HSE kılavuzu ise basitçe numunenin probdaki havayı yerinden etmesi için zaman tanınmasını söyler. Pompalı cihazlara ayrıca kullanılacak aynı hortum ve prob üzerinden bump testi yapılır; bu, numune yolunun tamamını doğrular.

Numune hatlarında ters gidenler

• Kaçaklar. Çatlak bir hortum veya gevşek bir bağlantı numuneyi dış havayla seyreltir. Girişi kısa süreliğine tıkayın: çalışan bir pompa debi arızası alarmı vermelidir.
• Tıkanma ve su. Bükülmüş hortum, çamur veya su debiyi azaltır. Su tutucu filtreyi kullanın ve prob ucunu sıvının dışında tutun.
• Absorpsiyon ve yoğuşma. Reaktif gazlar (H2S, klor, amonyak) ve ağır solvent buharları pek çok hortum malzemesine yapışır; hortumda yoğuşan su da çözünebilen gazları absorbe eder. Üreticinin belirttiği hortumu kullanın, kısa tutun ve daha uzun bekleyin.
• Çok hızlı hareket etmek. ABD OSHA kılavuz eki, katmanlaşmış olabilecek bir atmosfere inilirken giren kişinin yaklaşık 1,2 m (4 fit) önünü ve her iki yanını test etmeyi ve prob kullanıldığında hızı numune alma hızına ve dedektör tepkisine uyacak şekilde düşürmeyi önerir.

Giriş süresince sürekli izleme

Giriş öncesi test anlık bir görüntüdür. Koşullar çalışma sırasında değişir: karıştırılan çamur H2S veya metan açığa çıkarır, sıcak işlem CO üretir, solventle temizlik buhar konsantrasyonunu yükseltir, bir izolasyon bozulur, fan durur. Birleşik Krallık HSE kılavuzu, örneğin cebri havalandırma kullanıldığında koşulların, sabit cihazlarla veya çalışanların taktığı kişisel cihazlarla sürekli izlenmesi gerektiğini belirtir. ABD OSHA, kabul edilebilir giriş koşullarının korunduğunu doğrulamak için giriş süresince gerektiği kadar periyodik test yapılmasını şart koşar.

Giriş süresince izleme için iyi uygulamalar:

• İçeri giren herkes kişisel bir cihaz takar; cihaz girişte bırakılmaz veya cepte taşınmaz, solunum bölgesinde (yakada veya göğüste) takılır.
• İşin yapıldığı yeri izleyin. Derin alanlarda gözcü, çalışma alanından numune çeken pompalı bir cihazı da çalışır halde tutabilir.
• Alarm, çıkmak demektir. Herhangi bir alarmın ekrana bakmak değil, derhal tahliye anlamına geldiğinde önceden anlaşın. Neden bulunduktan sonra yeniden giriş için yeni bir test gerekir.
• Aralardan sonra tekrar test edin. Her kesintiden sonra, yeniden girişten önce tekrar test edin; Birleşik Krallık HSE kılavuzu, alana her yeniden girişte bunun gerekebileceğini not eder.
• İşi düşünün. Sıcak işlem, kimyasal temizlik ve kaplama özel izleme gerektirir (kaplamalardan yanıcı buhar, sızdıran oksijen hortumlarından oksijen zenginleşmesi). Bkz. tehlikeli bölgelerde sıcak çalışma izinleri.
• Havalandırma izleme değildir. Cebri havalandırma konsantrasyonları düşürür ama bunu kanıtlamaz; emişi motor egzozunu veya tahliye edilen gazı çeken bir fan ise alanı daha da kötüleştirir. Emişi temiz havaya konumlandırın ve izlemeye devam edin.

Portatif cihazlarda bump testleri ve kalibrasyon

Portatif bir cihaz ancak sensörleri hâlâ gaza tepki veriyorsa koruma sağlar. Elektrokimyasal hücreler kurur veya tükenir, katalitik boncuklar silikonlar ve diğer maddelerle zehirlenir, filtreler tıkanır; bunlar çoğu zaman hiçbir arıza göstergesi olmadan gerçekleşir: ekran kusursuz bir %20,9 oksijen ve diğer her şey için sıfır gösterir.

ABD OSHA'nın portatif gaz ölçüm cihazlarına ilişkin 2024 tarihli bilgi bülteni, her günlük kullanımdan önce bump testi veya kalibrasyon kontrolü, cihaz başarısız olursa sertifikalı gazla tam kalibrasyon, kalibrasyonda da başarısız olursa hizmet dışına alma ve kalibrasyon kayıtlarının cihazın ömrü boyunca saklanmasını önerir. Bump testi, alarm ayar noktalarının üzerinde test gazı uygular ve her sensörün tepki verdiğini ve her alarmın çalıştığını doğrular. Yerleştirme istasyonları (docking station) bunu otomatikleştirir ve kayıtları tutar, ancak son kullanma tarihi geçmemiş ve doğru konsantrasyondaki gaza bağlıdırlar. Düşmeden sonra, yüksek konsantrasyonlara veya sensör zehirleyicilerine maruziyetten sonra ve bir alarm olayından sonra tekrar kontrol edin. Yöntemler, gazlar ve kayıtlar gaz dedektörlerinde kalibrasyon ve bump testi yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Sık yapılan hatalar

• Kapağın yanında sıfırlama yapmak. Cihaz kirli havada sıfırlanırsa, bundan sonraki her okuma olduğundan düşük çıkar. Temiz olduğu bilinen havada sıfırlayın.
• Çok hızlı okumak. Numune hortumu kat edip sensörler tepki verene kadar ekran değişmez. Her noktada taşıma süresi artı tepki süresi kadar bekleyin.
• Yalnızca açıklıkta test etmek. Ağır ve hafif gazlar katmanlaşır. Üstte, ortada, altta ve ölü köşelerde test edin.
• Düşük oksijende katalitik %APS okumasına güvenmek. Yaklaşık hacimce %10 oksijenin altında katalitik okuma anlamsızdır. Önce oksijeni okuyun ve inertleştirilmiş alanlarda kızılötesi sensör kullanın.
• 4 gazın her şeyi kapsadığını varsaymak. Solventler, amonyak, klor ve diğer toksik maddeler özel sensörler gerektirir ve %10 APS'lik bir alarm, çoğu buharın toksik sınırının çok üzerindedir.
• Bump testini atlamak. Zehirlenmiş veya ölü bir sensör sıfır okur. Her günlük kullanımdan önce gazla test edin.

Sık sorulan sorular

Kapalı alan gaz testinde doğru sıra nedir?

Önce oksijeni, ardından yanıcı gaz ve buharları, ardından toksik gazları test edin. ABD OSHA'nın izne tabi kapalı alan kuralı bu sırayı şart koşar, Birleşik Krallık HSE kılavuzu da aynı sırayı verir. Oksijen önce gelir, çünkü katalitik yanıcı gaz sensörleri geçerli bir okuma vermek için oksijene ihtiyaç duyar; yanıcı gazlar toksik gazlardan önce gelir, çünkü yangın veya patlama genellikle hayat için daha acil bir tehdittir.

Kapalı alana giriş için hangi oksijen seviyesi güvenlidir?

ABD OSHA, %19,5'ten az veya %23,5'ten fazla oksijen içeren atmosferi tehlikeli kabul eder. Normal hava %20,9 oksijen içerir ve Birleşik Krallık HSE kılavuzu, bu değerden herhangi bir sapmanın girişten önce araştırılmasını ister, çünkü oksijendeki bir düşüş, başka bir gazın havanın bir kısmının yerini aldığı anlamına gelir.

4 gaz cihazı neyi algılar?

4 gaz cihazı genellikle oksijeni (hacimce %), yanıcı gazı (%APS), karbon monoksiti (ppm) ve hidrojen sülfürü (ppm) ölçer. Diğer toksik gazları, toksik konsantrasyonlardaki solvent buharlarını veya tozu algılamaz; katalitik yanıcı gaz sensörü de oksijeni düşük havada çalışmaz. Gerçek alanın tehlikelerine uyan sensörler ekleyin.

Hortumla numune alırken ne kadar beklemeliyim?

Her numune noktasında en az hortumun taşıma süresi (iç hacminin pompa debisine bölümü) artı sensörlerin tepki süresi kadar bekleyin. Uzun hortumlarda bu, bir dakikaya yakın veya daha uzun olabilir. Pompa ve hortum için üreticinin verilerini kontrol edin ve bump testini aynı hortum üzerinden yapın.

Giriş öncesi test temiz çıktıysa kapalı alanda sürekli izleme gerekir mi?

Evet, çoğu durumda. Giriş öncesi test yalnızca o anki koşulları gösterir ve alandaki çalışma gaz açığa çıkarabilir, oksijen tüketebilir veya duman üretebilir. Birleşik Krallık HSE kılavuzu, örneğin cebri havalandırma kullanıldığında sürekli izleme ister; ABD OSHA da kabul edilebilir koşulların korunduğunu doğrulamak için giriş süresince gerektiği kadar test yapılmasını şart koşar.

excodex'te ilgili yazılar

• Gaz dedektörlerinde kalibrasyon ve bump testi
• Oksijen yetersizliği: azot, argon ve diğer inert gaz tehlikeleri
• Hidrojen sülfür (H2S) algılama: maruziyet sınırları, sensör seçimi ve alarm ayarları
• Katalitik (pellistör) ve kızılötesi yanıcı gaz dedektörleri
• Buhar yoğunluğu: hangi gazlar yükselir, hangileri çöker
• Gaz kütüphanesi: /gas; standart sayfaları IEC 60079-29-0 ve IEC 60079-29-2; sorular için forum

Standartlar ve ek kaynaklar

• ABD OSHA, 29 CFR 1910.146, İzne tabi kapalı alanlar (genel sanayi), test sırası ve tehlikeli atmosfer tanımı dahil: https://www.osha.gov/laws-regs/regulations/standardnumber/1910/1910.146
• ABD OSHA, 29 CFR 1910.146 Ek B, Atmosfer testi prosedürleri: https://www.osha.gov/laws-regs/regulations/standardnumber/1910/1910.146AppB
• Birleşik Krallık HSE, L101 Safe work in confined spaces, Confined Spaces Regulations 1997'ye ilişkin Onaylı Uygulama Kodu (üçüncü baskı, 2014): https://www.hse.gov.uk/pubns/priced/l101.pdf
• ABD NIOSH, Uyarı: Kapalı alanlarda iş kaynaklı ölümlerin önlenmesi için yardım talebi, yayın 86-110 (1986): https://www.cdc.gov/niosh/docs/86-110
• ABD OSHA, Doğrudan okumalı portatif gaz ölçüm cihazlarının kalibrasyonu ve testi, Güvenlik ve Sağlık Bilgi Bülteni (2024 güncellemesi): https://osha.gov/publications/shib093013
• IEC 60079-29-0:2025, Patlayıcı ortamlar, gaz algılama ekipmanı: genel gereklilikler ve test yöntemleri (eski adıyla IEC 60079-29-1): https://webstore.iec.ch/en/publication/77173
• IEC 60079-29-2:2015, Patlayıcı ortamlar, gaz dedektörleri: yanıcı gaz ve oksijen dedektörlerinin seçimi, montajı, kullanımı ve bakımı: https://webstore.iec.ch/en/publication/21961

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel teknik bilgidir. Geçerli standartların, ekipman sertifikalarının ve talimatlarının, ulusal mevzuatın veya yetkin bir kişinin değerlendirmesinin yerini tutmaz.