Sık görülen Ex muayene bulguları ve nasıl giderilecekleri

Ex muayenelerinde en sık bulunan kusurlar basit ve gözle görülür niteliktedir: alev sızdırmaz kapaklarda eksik cıvatalar, yanlış veya gevşek bir kablo rakoru, açık bırakılmış ya da plastik kapaklarla kapatılmış kullanılmayan girişler, çizilmiş, korozyona uğramış, boyanmış veya silikonla kapatılmış alev yolları ve korozyon ile su nedeniyle işlevini yitiren muhafazalar. Bunların çoğunun nedeni üretici değil, bakım çalışmaları ve ortam koşullarıdır. Çözüm her zaman, belgeli parçalar ve üretici talimatlarıyla belgelendirilmiş durumun yeniden sağlanmasıdır; asla doğaçlama değil.

Bu yazı sık görülen bulguları tek tek ele alır: muayene yapanın ne gördüğü, bunun patlamadan korunma açısından neden önemli olduğu ve nasıl düzeltileceği. Ayrıntıların net görülmesi için fotoğraf yerine şemalar kullanılmıştır.

Temel noktalar

• Alev sızdırmaz bir kapaktaki tek bir eksik cıvata muhafazanın korumasını zayıflatabilir; yerine takılan cıvatalar belirtilen ölçü, uzunluk ve mukavemet sınıfına uymalı, her bağlantı elemanı takılı ve sıkı olmalıdır.
• Bir kablo rakoru muhafazanın koruma tipi için belgelendirilmiş olmalı, giriş dişine ve kablo çapına uymalı ve sıkı olmalıdır; kabloyu kalınlaştırmak için bant veya makaron kullanılmasına izin verilmez.
• Kullanılmayan girişler koruma tipi için belgelendirilmiş körleme elemanlarıyla kapatılmalıdır; plastik nakliye kapakları ne alev sızdırmazlık ne de IP koruması sağlar.
• Hasarlı alev yolları doldurulmamalı, sahada yeniden işlenmemeli, conta veya silikonla kapatılmamalıdır; hafif lekeler talimata göre temizlenebilir, gerçek hasar ise IEC 60079-19 kapsamında üretici verilerine göre onarım veya değiştirme gerektirir.
• Boya asla alev yollarını, etiketleri, havalandırma elemanlarını (breather) veya drenleri kaplamamalıdır; kalın kaplamalar da ekipman standardını karşılamıyorlarsa elektrostatik bir tehlike oluşturabilir.
• Her onarımın ardından etkilenen kısımlar detaylı seviyede muayene edilir; bulgu, düzeltme ve yeniden muayene doğrulama dosyasına kaydedilir.

Aynı bulgular neden tekrar tekrar karşımıza çıkıyor

Denetim otoriteleri aynı sorunları defalarca sıralar. Avustralya açık deniz emniyet otoritesi (o zamanki adıyla NOPSA, bugün NOPSEMA), tehlikeli bölge elektrik ekipmanına ilişkin Safety Alert 33 uyarısında şunları bildirmiştir: bulunduğu bölge için uygun değere sahip olmayan ekipman, motorlarda, enstrümanlarda ve buatlarda korozyon, tehlikeli bölgelerde Ex değeri olmayan portatif ekipman, hasarlı rakorlar ve contalar, kırık borular, eksik etiketler, açıkta kalmış kablolar, düzgün sonlandırılmamış ve bazı durumlarda hâlâ enerjili kablolar ve süresi dolmuş belgeler içeren, bakımı kötü yapılmış dosyalar ve kayıt defterleri. WorkSafe Victoria, alev sızdırmaz bir muhafazanın kapağındaki tek bir eksik cıvatanın korumayı zayıflatabileceğini ve tüm sahayı riske atabileceğini belirtir.

Nedenler nadiren gizemlidir:

• Bakım müdahaleleri. Bir kapak her açıldığında bir cıvata kaybolabilir, bir alev yolu çizilebilir veya bir rakor gevşeyebilir.
• Yedek parçalar ve depo. Doğru cıvata, tapa veya rakor stokta yoktur, bu yüzden uyan başka bir şey kullanılır.
• Ortam. Tuz, yağmur, ısı, UV ve kimyasallar contalara, kaplamalara ve bağlantı elemanlarına zarar verir.
• Yetkinlik ve gözetim. Ex eğitimi olmayan yükleniciler Ex ekipmana sıradan endüstriyel ekipman gibi davranır.
• Değişiklikler. Yeni proses akışkanları, yeni boru hatları veya revize edilmiş bir bölge çizimi, monte edilmiş ekipmanı uygunsuz hale getirir.

Bulgulara toplu bakış

Cıvatalar, rakorlar ve girişler

Eksik, gevşek ve yanlış cıvatalar

Muayene yapanın gördüğü. Alev sızdırmaz bir kapakta boş bir cıvata deliği, elle dönen cıvatalar, aynı kapakta farklı uzunlukta veya malzemede cıvatalar ya da fazla uzun olup kör delikte dibe oturmuş bir cıvata.

Neden önemli. Alev sızdırmaz (Ex d) bir muhafazanın kapak cıvataları iç patlamanın kuvvetini taşır ve alev yolu aralığını belgelendirilmiş en büyük değerin içinde tutar. Eksik veya gevşek bir cıvata kapağın basınç altında kalkmasına izin verir; bu da aralığın alevi söndüren değerin ötesine açılabileceği anlamına gelir. Artırılmış emniyetli (Ex e) ve toz (Ex t) muhafazalarda ise kapak vidaları IP derecesini sağlayan contayı sıkıştırır.

Nasıl giderilir.

1. Belirtilen bağlantı elemanını üretici talimatlarında veya etikette bulun: diş ölçüsü, uzunluk, malzeme ve mukavemet sınıfı. Bazı muhafazalar özel veya düşmez (captive) bağlantı elemanları kullanır.
2. Her eksik veya hasarlı cıvatayı aynısıyla değiştirin. Daha düşük mukavemet sınıfında bir cıvata ya da daha yüksek mukavemetli karbon çeliği cıvata belirtilen yerde kullanılan paslanmaz çelik bir cıvata tasarımı karşılamayabilir.
3. Cıvatanın tam olarak kavradığını ve kör delikte dibe oturmadığını kontrol edin; dibe oturan bir cıvata sıkı hissettirir ama kapağı gevşek bırakır.
4. Talimatlarda verilmişse tüm cıvataları talimattaki torka göre eşit şekilde sıkın.
5. Talimatlar bir yöntem ve en büyük değer veriyorsa alev yolu aralığını kontrol edin.

Bir dişli delik sıyrılmışsa, muhafazanın IEC 60079-19 kapsamında yetkin bir atölyede onarılması gerekir; üretici dokümanları izin vermedikçe sahada daha büyük ölçüye yeniden kılavuz çekilmemeli veya diş takviyesi (insert) takılmamalıdır.

Yanlış, gevşek ve hasarlı kablo rakorları

Muayene yapanın gördüğü. Alev sızdırmaz bir muhafazada artırılmış emniyetli veya endüstriyel bir rakor; kablo için fazla büyük olan ve kabloyu uydurmak için etrafına bant veya ısıyla daralan makaron sarılmış bir rakor; gevşek bir rakor kontra somunu veya contadan çekilip çıkarılabilen bir kablo; rakorda sonlandırılmamış zırh; çatlamış plastik bir rakor ya da rakorundan kısmen çekilip çıkmış bir kablo.

Neden önemli. Rakor muhafazanın korumasının bir parçasıdır. Yanlış tipte bir rakor alev sızdırmaz bağlantıyı korumaz; kabloyu kavramayan bir rakor suyun içeri girmesine ve kablodaki çekme kuvvetinin klemenslere ulaşmasına izin verir; sonlandırılmamış zırh farklı bir potansiyelde kalabilir ve kıvılcım çıkarabilir.

Nasıl giderilir.

• Muhafazanın koruma tipini ve giriş dişini belirleyin ve o koruma tipi için belgelendirilmiş, doğru dişe ve ölçülen kablo çapını kapsayan conta aralığına sahip bir rakor takın.
• Kabloyu asla bant veya makaronla kalınlaştırmayın; doğru rakor veya conta ölçüsünü kullanın.
• Zırhı veya örgüyü rakorun kelepçesinde sonlandırın ve metal olmayan muhafazalarda tasarıma uygun şekilde kuşaklama sistemine bağlayın.
• Alev sızdırmaz muhafazalarda bariyer rakor gerekip gerekmediğini kontrol edin (bkz. tehlikeli bölgeler için kablo rakorları). Bariyer rakordaki bir kabloyu yeniden sonlandırmak, talimata göre yeni bileşikle yeni bir bariyer yapmak demektir.
• Kabloyu, ağırlığı ve hareketi rakor tarafından taşınmayacak şekilde destekleyin.

Açık bırakılmış veya yanlış kapatılmış kullanılmayan girişler

Muayene yapanın gördüğü. Kullanılmayan bir girişte hâlâ duran fabrika çıkışlı plastik toz kapağı, belgesiz metal bir tapa, yanlış dişli bir tapa ya da alev sızdırmaz bir muhafazada içine körleme tapası vidalanmış bir adaptör.

Neden önemli. Açık veya yanlış kapatılmış bir giriş, alev sızdırmaz bir muhafazadan dışarı alev için ve her türlü muhafazanın içine su ve toz için doğrudan bir yoldur. Plastik nakliye kapakları yalnızca taşıma sırasında dişleri temiz tutmak için tasarlanmıştır.

Nasıl giderilir. Muhafazanın koruma tipi için belgelendirilmiş, doğru diş tipi ve ölçüsüne sahip, yalnızca alet ile sökülebilen ve en az IP54 veya bulunduğu yerin gerektirdiği IP derecesini sağlayan bir körleme elemanı takın. Alev sızdırmaz bir muhafazada doğrudan girişe vidalanan belgeli bir alev sızdırmaz körleme tapası kullanın: IEC 60079-14, Ex d ekipmanda bir adaptörün körleme elemanıyla birlikte kullanılmasına izin vermez. Kullanılmayan çok sayıda giriş varsa, deponun doğru tapaları bulundurması için bunları kayda geçirin.

Alev yolları, boya ve korozyon

Hasarlı alev yolları

Muayene yapanın gördüğü (kapak sökülmüş halde, detaylı muayenede): bağlantı yüzeyleri boyunca çizikler veya ezikler, korozyondan kaynaklanan oyuklanma, sertleşmiş boya veya sızdırmazlık maddesi tabakası, tasarımın parçası olmayan bir conta ya da dokümanlarda verilen en büyük değerden büyük bir aralık.

Neden önemli. Bir alev yolu, aralık dar ve yol, kaçan gazları soğutacak kadar uzun olduğu için işe yarar. Yüzey boyunca içeriden dışarıya uzanan bir çizik, etkili genişliği kısaltır ve daha geniş aralıklı bir kanal oluşturur. Korozyon oyukları da aynı etkiyi yapar. Bir sızdırmazlık maddesi, ilave conta veya boya tabakası kapağı gövdeden uzak tutarak aralığı büyütebilir. Bkz. alev sızdırmaz muhafazalar.

Nasıl giderilir.

1. Saha iznine göre enerjiyi kesin ve kapağı bağlantı yüzeylerinden kanırtmadan sökün.
2. Yüzeyleri talimatların izin verdiği yöntem ve maddeyle temizleyin; asla zımpara kâğıdı, tel fırça veya elektrikli el aleti kullanmayın.
3. Hasarı üretici verileriyle karşılaştırarak değerlendirin. Oyuklanma olmadan temizlenip giden hafif yüzey lekeleri genellikle kabul edilebilir. Genişlik boyunca uzanan çizikler veya oyuklar ya da ölçülen aralığın en büyük değerin üzerinde olması kabul edilemez.
4. Hasarı asla bileşikle doldurmayın, yüzeyleri sahada kaynak yapmayın veya yeniden işlemeyin. Üretici ölçülerine göre onarım, IEC 60079-19 kapsamında yetkin bir onarım tesisinin işidir; çoğu zaman kapağın veya muhafazanın değiştirilmesi pratik çözümdür. Bkz. onarım, revizyon ve değişiklik.
5. Belgelendirilmiş tasarımın parçası olmayan her türlü sızdırmazlık maddesini veya contayı çıkarın. Yüzeyleri sertleşmeyen gres veya üreticinin belirttiği maddeyle koruyun.
6. Tüm cıvatalarla yeniden takın ve sertifika daha azına izin vermedikçe hiçbir engelin bağlantı çıkışına minimum mesafeden daha yakın olmadığını kontrol edin: IIA için 10 mm, IIB için 30 mm ve IIC için 40 mm.

Boya ve kaplamalar

Muayene yapanın gördüğü. Bir alev yolunun içine veya üzerine akmış boya, tesisin yeniden boyanması sırasında üzeri boyanmış etiketler, boyanmış havalandırma elemanları, drenler, rakor contaları veya camlar ya da yıllar içinde birikmiş çok kalın kaplama katmanları.

Neden önemli.

• Alev yolundaki boya bağlantıyı açık tutabilir ve aralıktaki boya belgelendirilmiş tasarımın parçası değildir.
• Üzeri boyanmış bir etiket ekipmanı izlenemez hale getirir: muayene yapan artık koruma tipini, grubu veya sıcaklık sınıfını doğrulayamaz.
• Boyayla kapanmış nefes alma ve drenaj elemanları çalışmaz hale gelir, bu yüzden içeride yoğuşma suyu birikir.
• Metal olmayan kaplamalar elektrostatik yük biriktirebilir. Ekipman standartları bunu antistatik kaplama isteyerek veya kaplama kalınlığını sınırlayarak kontrol altına alır; kullanıcının yeniden boyaması, üreticinin tasarımda esas aldığı sınırı aşabilir.

Nasıl giderilir. Alev yollarından ve bağlantı yüzeylerinden boyayı üreticinin izin verdiği yöntemle çıkarın. Etiketleri yenileyin veya değiştirin; bir plaka eksik veya okunaksızsa IEC 60079-17, eklenen herhangi bir etiket korumayı azaltmadığı sürece etiket numaraları, seri numaraları veya tesisat veritabanı üzerinden izlenebilirliğe izin verir. Havalandırma elemanlarını ve drenleri açın veya değiştirin. Gelecekteki boya çalışmalarından önce alev yollarını, etiketleri, havalandırma elemanlarını, drenleri, rakor contalarını ve pencereleri maskeleyin ve kaplamalar konusunda üreticinin önerilerine uyun.

Korozyon

Muayene yapanın gördüğü. Çelik muhafazalarda, cıvatalarda ve flanşlarda pas; alüminyum üzerinde beyaz korozyon ürünleri; pirinç rakorlarda yeşil tortular; bağlantı yüzeylerinde oyuklanma; korozyona uğramış topraklama ve kuşaklama bağlantıları; altında pas bulunan kabarmış boya.

Neden önemli. Korozyon, patlama basıncına dayanması gereken muhafazayı ve bağlantı elemanlarını zayıflatır, alev yollarına zarar verir, kapakları sıkıştırarak bakım ekiplerinin onları zorlamasına yol açar ve topraklama ile kuşaklama bağlantılarının direncini artırır. Birbirine temas eden farklı metaller, örneğin ıslak ve tuzlu bir ortamda alüminyum muhafazalardaki kaplamasız pirinç rakorlar, daha hızlı korozyona uğrar.

Nasıl giderilir.

1. Korozyonun ne kadar ilerlediğini değerlendirin: yüzey, bağlantı elemanları, bağlantı yüzeyleri veya muhafaza duvarının kendisi.
2. Korozyona uğramış bağlantı elemanlarını belirtilen tiple değiştirin; alev yollarını yukarıda anlatıldığı gibi temizleyip koruyun; topraklama ve kuşaklama bağlantılarını temiz temas yüzeyleri ve korozyona karşı korumayla yeniden yapın.
3. Muhafaza duvarı, dişli bir giriş veya bir alev yolu etkilenmişse, kalemin IEC 60079-19 kapsamında onarılması veya değiştirilmesi gerekir.
4. Nedeni ortadan kaldırın: drenajı iyileştirin, uygun olan yerlerde rakor koruyucu kılıfları takın, değiştirme sırasında uyumlu malzemeler (paslanmaz çelik, nikel kaplı rakorlar, denizcilik sınıfı kaplamalar) seçin.
5. Bulguyu kaydedin ve sonuçlar önlemlerin işe yaradığını gösterene kadar o ortam için muayene aralığını kısaltın. Korozyon, IEC 60079-17'nin aralıkların belirlenmesi için saydığı bozulma etkenlerinden biridir.

Diğer sık bulgular

• Muhafaza içinde su veya toz. Genellikle bozulmuş veya eksik bir conta, gevşek bir kapak, yanlış bir rakor veya açık bir giriş. Ekipmanı kurutun, contaları üreticinin parçalarıyla değiştirin, giriş noktasını bulun ve yeniden enerji vermeden önce yalıtım direncini kontrol edin.
• Aydınlatma armatüründe yanlış lamba veya lamba değeri. Daha yüksek güçte bir lamba yüzey sıcaklığını sıcaklık sınıfının üzerine çıkarabilir. Yalnızca armatür üzerinde işaretli lamba tipini ve değerini takın. Bkz. tehlikeli bölgelerde sıcak yüzeyler.
• Bulunduğu yere uygun olmayan ekipman. Çoğu zaman muayene yapan işaretlemeyi bölge çizimiyle karşılaştırdığında ortaya çıkar: Bölge 1'de Gc bir kalem, hidrojen kullanılan yerde IIB ekipman ya da madde için fazla yüksek bir sıcaklık sınıfı. Değiştirin; "kabul etmeyin".
• İzinsiz değişiklikler. Bir muhafazaya delinmiş ilave delikler, alev sızdırmaz bir muhafazanın içine eklenmiş bileşenler veya devre dışı bırakılmış basınçlandırma alarmları. Sertifika artık geçerli değildir; orijinal konfigürasyonu geri getirin veya değiştirin.
• Kendinden emniyet hataları. Ayırma yapılmadan aynı kabloda veya buatta karıştırılmış IS ve IS olmayan kablolar, eksik tanımlama, sökülmüş arabirim topraklamaları ya da parametreleri artık çevrim dokümantasyonuyla uyuşmayan, değiştirilmiş saha cihazları. Bkz. IS çevrim doğrulaması.
• Kesilip bantlanmış kullanılmayan damarlar. Topraklanmaları veya uygun sonlandırmalarla yalıtılmaları gerekir; tek başına bant kabul edilemez.
• Tehlikeli bölgede izinsiz kullanılan matkap, el feneri ve telefon gibi Ex olmayan portatif ekipman. Bkz. tehlikeli bölgelerde portatif elektronik cihazlar.

Bulgudan kapatmaya

Bir bulgu ancak ekipman belgelendirilmiş durumuna geri döndüğünde ve kayıt bunu gösterdiğinde kapanır. Pratik bir sıra:

1. Ciddiyeti derecelendirin. Pek çok saha üç kategori kullanır: acil tehlike (hemen enerjiyi kesin veya emniyetli hale getirin), önemli (kısa ve belirli bir süre içinde giderin) ve küçük (ilk fırsatta giderin). Bu kategoriler standardın bir parçası değil, saha uygulamasıdır, ancak öncelikleri netleştirir.
2. Emniyetli hale getirin. Tehlikeli bölgede enerjili bir ekipmanda koruma kaybolmuşsa, giderilene kadar enerjisini kesin veya başka kontroller uygulayın.
3. Belgeli parçalarla ve üretici talimatlarıyla giderin. Belgelendirilmiş ölçüleri veya parçaları değiştiren onarımlar, IEC 60079-19 kapsamında yetkin bir onarım tesisinin işidir.
4. Yeniden muayene edin. IEC 60079-17, ayar, bakım, onarım, değişiklik veya yenisiyle değiştirme yapılmış ekipmanın ilgili detaylı kontrollere göre muayene edilmesini ister.
5. Kaydedin ve ders çıkarın. Bulguyu, düzeltmeyi ve yeniden muayeneyi dosyaya girin. Aynı bulgu çok sayıda kalemde görülüyorsa bunu sistematik bir sorun olarak ele alın: yanlış depo kalemleri, eğitimsiz bir yüklenici, korozif bir konum veya zayıf bir tasarım; muayene aralığını ve prosedürleri buna göre ayarlayın. Bkz. IEC 60079-17'ye göre muayene.

Bulguları giderirken sık yapılan hatalar

• Suyu durdurmak için silikon veya conta eklemek. Bu, alev sızdırmaz bir bağlantıyı açık tutabilir. Tasarımın kendi contasını ve sertleşmeyen gresi kullanın ve suyun kaynağını giderin.
• Depodan "uyduğu için" cıvata almak. Diş uyabilir ama uzunluk veya mukavemet sınıfı uymayabilir. Belirtilen bağlantı elemanını kullanın.
• Plastik bir kapağı herhangi bir metal tapayla değiştirmek. Tapa koruma tipi için belgelendirilmiş olmalı ve doğru dişe sahip olmalıdır.
• Hasarlı alev yollarını sahada doldurmak veya düzeltmek. Bu, belgelendirilmiş ölçüleri değiştirir. IEC 60079-19 kapsamında onarın veya değiştirin.
• Bir bulguyu yeniden muayene yapmadan kapatmak. Onarımın kendisi yeni bir kusur yaratabilir; sonrasında etkilenen kısımları detaylı olarak muayene edin.

Sık sorulan sorular

Ex muayenelerinde en sık görülen bulgu nedir?

Alev sızdırmaz kapaklarda eksik veya gevşek cıvatalar, uygun olmayan veya gevşek kablo rakorları ve plastik kapaklarla ya da belgesiz tapalarla kapatılmış kullanılmayan girişler, korozyon ve su girişiyle birlikte en sık görülen bulgular arasındadır. Bunlar kolayca görülür ve genellikle bakım çalışmalarından veya ortam koşullarından kaynaklanır.

Alev sızdırmaz bir kapaktaki eksik cıvatayı uyan herhangi bir cıvatayla değiştirebilir miyim?

Hayır. Cıvata belirtilen diş, uzunluk, malzeme ve mukavemet sınıfına uymalıdır, çünkü bağlantı elemanları patlama basıncını taşır ve bağlantı aralığını korur. Fazla uzun bir cıvata kör delikte dibe oturabilir ve sıkı hissettirse bile kapağı gevşek bırakabilir.

Ex ekipmanın boyanmasına izin verilir mi?

Bir muhafazanın dış yüzeyinin boyanması, üreticinin önerilerine uyulursa genellikle mümkündür; ancak alev yolları, bağlantı yüzeyleri, etiketler, havalandırma elemanları, drenler, rakor contaları ve pencereler boyanmamalıdır. Kalın veya antistatik olmayan kaplamalar elektrostatik bir tehlike oluşturabilir, bu yüzden yeniden boyamadan önce talimatları kontrol edin.

Hasarlı bir alev yolu sahada onarılabilir mi?

Sahada yalnızca üretici talimatlarında açıklanan temizlik ve koruma işlemleri yapılmalıdır. Hasarlı bağlantı yüzeylerinin yeniden işleme gibi yöntemlerle onarımı, IEC 60079-19 kapsamında üretici verileriyle çalışan yetkin bir onarım tesisinin işidir; çoğu zaman bunun yerine kapak veya muhafaza değiştirilir.

Kullanılmayan bir kablo girişini kapatmak için ne kullanılmalıdır?

Muhafazanın koruma tipi için belgelendirilmiş, doğru dişe sahip, yalnızca alet ile sökülebilen ve en az IP54 veya bulunduğu yerin gerektirdiği IP derecesini koruyan bir körleme elemanı. Alev sızdırmaz muhafazalarda bu, bir adaptörle birlikte değil, doğrudan girişe takılan belgeli bir alev sızdırmaz körleme tapasıdır.

excodex'te ilgili yazılar

• IEC 60079-17'ye göre Ex tesisatların muayenesi
• Tehlikeli bölgeler için kablo rakorları: bariyer rakorlar, dolgulu rakorlar ve seçim
• Alev sızdırmaz muhafazalar (Ex d): alev yolları iç patlamayı nasıl durdurur
• Ex ekipmanın onarımı, revizyonu ve değiştirilmesi (IEC 60079-19)
• IEC 60079-14'e göre Ex tesisatın temelleri ve Ex işaretleme kontrol aracı
• Standartlar alanı: IEC 60079-17, IEC 60079-19 ve forum

Standartlar ve ek kaynaklar

• IEC 60079-17, elektrik tesisatlarının muayenesi ve bakımı (her koruma tipi için muayene çizelgeleri)
• IEC 60079-14, tasarım, seçim, montaj ve ilk muayene (kablo girişleri, körleme elemanları, engel mesafeleri)
• IEC 60079-19, ekipmanın onarımı, revizyonu ve yenilenmesi
• IEC 60079-1, alev sızdırmaz muhafazalar; IEC 60079-0, genel gereklilikler (kaplamalara ilişkin elektrostatik gereklilikler dahil)
• Avustralya açık deniz emniyet otoritesi (NOPSA tarafından yayımlanmıştır, bugün NOPSEMA), Safety Alert 33, tehlikeli bölge elektrik ekipmanı: uyarı PDF
• WorkSafe Victoria, "Management of electrical equipment in hazardous areas at major hazard facilities" (2020): kılavuz PDF
• A. Wallace, "Exd weatherproofing alert", alev sızdırmaz bağlantıların etrafına bant sarılması ve kısıtlamaların dayandığı deney sonuçları üzerine teknik not, Engineering Institute of Technology tarafından yayımlanmaktadır: Ex d hava koşullarına karşı koruma uyarısı

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel teknik bilgidir. Geçerli standartların, ekipman sertifikalarının ve talimatlarının, ulusal mevzuatın veya yetkin bir kişinin değerlendirmesinin yerini tutmaz.