Laboratuvarlar, atölyeler ve küçük miktarlar: tehlikeli bölge ne zaman gerekir?

Küçük miktarlardaki yanıcı sıvılar ve gazlar otomatik olarak tehlikeli bölge oluşturmaz, ancak otomatik olarak bundan muaf da tutulmaz. Tutuşması halinde zarar verecek miktarda patlayıcı ortamın oluşabildiği yerde bölge gerekir. Litre ölçeğinde solventler, çeker ocaklar ve kapalı kaplarla çalışan laboratuvar ve atölyelerin çoğunda belgelenmiş bir risk değerlendirmesi, bölge gerekmediği ya da yalnızca ihmal edilebilir büyüklükte bölgelerin (Bölge 2 NE ve benzeri) gerektiği sonucuna varır; solvent dolaplarının içi, emiş kanalları, drenajlar ve pilot tesisler gibi birkaç yer ise yine de sınıflandırma gerektirir. Altında bu sorunun atlanabileceği yasal bir miktar yoktur.

Bu yazı "tehlikeli miktar" kavramını, IEC 60079-10-1'e göre ihmal edilebilir büyüklükteki bölgeleri, İngiltere ve Almanya kılavuzlarındaki laboratuvar çalışma ölçeklerini, çeker ocakları, solvent dolaplarını, buzdolaplarını, aerosol kutularını ve atölyeleri, ayrıca çözümlü bir örnekle birlikte adım adım bir yaklaşımı açıklar.

Temel noktalar

• ATEX işyeri direktifi ve İngiltere'deki DSEAR, yanıcı madde için minimum bir miktar belirlemez. Önemli olan, özel önlemler gerektirecek miktarlarda patlayıcı ortamın oluşup oluşamayacağıdır.
• Avrupa Komisyonu kılavuzu, kapalı bir mekânda 10 litreden büyük kesintisiz bir patlayıcı ortam hacmini odanın büyüklüğünden bağımsız olarak tehlikeli kabul eder ve pratik bir kural olarak oda hacminin on binde birini verir (80 m³'lük bir odada 8 litre).
• IEC 60079-10-1:2020, bir tutuşmanın ihmal edilebilir sonuçlar doğuracağı yerlerde ihmal edilebilir büyüklükte bir bölgeye (Bölge 0 NE, Bölge 1 NE veya Bölge 2 NE) izin verir; 2023 tarihli bir HySafe konferans bildirisinde aktarıldığı şekliyle doğal gaz için verdiği örnek, ortalama konsantrasyonu alt patlama sınırının (APS, İng. LEL) %50'si olan ve 0,1 m³'ten veya kapalı mekânın %1'inden (hangisi küçükse) küçük bir buluttur.
• İngiltere HSE kılavuzu, çok küçük ölçekli çalışmalar (yaklaşık 50 ml'ye kadar) için resmi bölgelendirmeyi uygun bulmaz; orta ölçekli çalışmalar (tezgâh üzerinde yaklaşık 2,5 litrelik bir şişeye kadar) için risk değerlendirmesi, yaklaşık 2 litrenin üzerinde ve pilot ölçekte ise daha dikkatli bir inceleme bekler.
• Alman laboratuvar kılavuzu, düzgün çalışan bir çeker ocakta küçük miktarlarda yanıcı sıvıyla yapılan çalışmanın normalde bölge gerektirmediğini belirtir, çünkü emiş havası buharı seyreltir.
• HSE kılavuzu, düşük parlama noktalı sıvıların depolandığı bir dolabın içini Bölge 2 kabul eder ve çalışma odalarındaki dolaplarda bu tür sıvılardan en fazla 50 litre bulundurulmasını önerir.
• Bölge belirlensin ya da belirlenmesin, yanıcı sıvı ve gazların yakınındaki tutuşturucu kaynaklar kontrol altına alınmalı ve bölge belirlememe kararı yazılı hale getirilip gerekçelendirilmelidir.

Minimum miktar yok, ama tehlikeli miktar var

1999/92/AT işyeri direktifi ve İngiltere'deki Tehlikeli Maddeler ve Patlayıcı Ortamlar Yönetmeliği (DSEAR) gibi ona dayanan ulusal mevzuat, tehlikeli yeri, çalışanları korumak için özel önlemler gerektirecek miktarlarda patlayıcı ortamın oluşabileceği yer olarak tanımlar. Bir miktar eşiği yoktur; dolayısıyla bir laboratuvar tanım gereği muaf değildir, ancak değerlendirme sonucunda tehlikeli büyüklükte bir patlayıcı ortamın oluşamayacağı sonucuna varabilir.

Avrupa Komisyonu'nun direktife ilişkin bağlayıcı olmayan kılavuzu en çok alıntılanan ölçütleri verir:

• Kapalı bir mekânda 10 litreden büyük kesintisiz bir patlayıcı ortam hacmi, odanın büyüklüğünden bağımsız olarak her zaman tehlikeli kabul edilmelidir.
• Kaba bir pratik kural olarak, bir odadaki patlayıcı ortam oda hacminin on binde birinden fazlasını kaplıyorsa potansiyel olarak tehlikelidir; bu 80 m³'lük bir odada yalnızca 8 litredir. Bu, odanın tamamını değil, yalnızca ortamın oluşabildiği bölümü tehlikeli yapar.
• Patlama basıncına dayanamayan kapların içinde, fırlayan parçalar nedeniyle çok daha küçük hacimler tehlikelidir; bir alt sınır verilemez.
• Örneğin laboratuvarlarda çok küçük miktarlarla yapılan çalışmalar için yerel ve işletme koşullarına göre karar verilen istisnalar uygulanabilir.

Kılavuz ayrıca ne kadar az yakıtın yeterli olduğunu da gösterir: bir litre sıvı propan buharlaşıp alt patlama sınırına (APS) kadar seyreltildiğinde yaklaşık 13.000 litre patlayıcı ortam oluşturur. Bir solvent için de hesap benzerdir. APS'si %2,5 olan aseton için APS'deki 10 litrelik buhar-hava karışımı 0,25 litre buhar, yani yaklaşık 0,6 g içerir; bu da bir mililitreden az sıvıdır. Bu nedenle sıvı miktarı tek başına zayıf bir göstergedir. Tehlikeyi belirleyen; buharın ne kadar hızlı salındığı, ne kadar çabuk seyreltildiği ve APS'nin üzerindeki bulutun ne kadar büyüyebileceğidir.

İhmal edilebilir büyüklükteki bölgeler (NE)

IEC 60079-10-1:2020 (3. baskı), ihmal edilebilir büyüklükteki bölgeyi, meydana gelmesi halinde bir tutuşmanın ihmal edilebilir sonuçlar doğuracağı bölge olarak tanımlar. Gösterim, aksi halde olacağı bölge türünü izler: Bölge 0 NE, Bölge 1 NE veya Bölge 2 NE. 2020 baskısı bu kavrama ayrılmış bir alt madde eklemiştir. Madde metni kamuya açık değildir; aşağıdaki noktalar, MultHyFuel hidrojen dolum projesinden 2023 tarihli bir HySafe konferans bildirisindeki özet ve alıntıyı kendi ifadelerimizle aktarır:

• Kavram, salımın ihmal edilebilir olduğu veya salınan miktarın içine dağıldığı hacme kıyasla ihmal edilebilir olduğu durumları kapsar.
• Doğal gaz için bir örnek olarak, ortalama konsantrasyonu APS'nin %50'si olan bir bulut, hacmi 0,1 m³'ten veya ilgili kapalı mekânın %1'inden (hangisi küçükse) küçükse ihmal edilebilir kabul edilebilir.
• Bulutun tutuşması zararlı aşırı basınca veya ısıya yol açmamalıdır.
• Bildirinin aktardığı basınç sınırları: 2000 kPa gösterge basıncının (20 barg) üzerindeki sistemlerden olan salımlar için, özel ve ayrıntılı bir risk değerlendirmesi aksini belgelemedikçe Bölge NE uygulanmamalı; 1000 ile 2000 kPa gösterge basıncı (10 ile 20 barg) arasında ise böyle bir değerlendirme göz önünde bulundurulmalıdır. Bildiri, standardın bu değerlendirmenin neleri içermesi gerektiğini tanımlamadığını belirtir.

Uygulamada ihmal edilebilir büyüklükteki bir bölge ekipman seçimi açısından tehlikesiz kabul edilir, ancak bir kestirme yol değildir. Salım ve havalandırma değerlendirmesiyle gerekçelendirilmeli, belgelenmeli ve küçük bir parlamanın bile insanları yaralayabileceği yerlerde, örneğin kapalı bir alanda kullanılmamalıdır. Ulusal kılavuzlar ve sektör kodları kullanımını daha da kısıtlayabilir. Örnek değerler doğal gaz içindir. Aynı HySafe bildirisine göre standart, yanma ısısı, maksimum patlama basıncı ve basınç artış hızı gibi özelliklerin metanla karşılaştırılması yoluyla referans hacimlerin diğer gazlar için ölçeklendirilmesine izin verir; yazarlar basınç artış hızıyla ölçeklendirerek hidrojen için 0,01 m³ veya kapalı mekânın %0,1'i değerine ulaşmıştır; bu, doğal gaz örneğinden on kat küçüktür. Havalandırma tarafı için ayrıntılar: bölge sınıflandırmasında havalandırma.

Laboratuvarlar: kılavuzlar ne diyor

Çalışma ölçeği

İngiltere İş Sağlığı ve Güvenliği İdaresi (HSE), yanıcı sıvılarla yapılan laboratuvar çalışmalarını ölçeğe göre gruplandırır:

Alman laboratuvar kılavuzu (temel hükümleri TRGS 526'ya aktarılmış olan yönergelerin İngilizce baskısı DGUV Information 213-851) benzer bir görüşe varır. Tehlike değerlendirmesi normalde bir laboratuvarda patlama bölgesi belirlenmesi gerekmediğini gösterir. Yanıcı sıvılar bir çeker ocakta, laboratuvarlarda olağan olan küçük miktarlarda, atmosfer basıncında veya altında, parlama noktalarının üzerinde bile elleçlendiğinde, tam kapasitedeki emiş havasının buharı içeride bölge gerekmeyecek kadar seyrelttiği normalde varsayılabilir. Bununla birlikte bazı çalışmalar bölgeler ve bir Patlamadan Korunma Dokümanı gerektirecektir.

Her ikisi de tutuşturucu kaynakların her durumda kontrol edilmesi gerektiğini vurgular. HSE, yaygın laboratuvar elektrikli ekipmanının (ısıtıcı plakalar, ısıtma ceketleri, karıştırıcı kontrol üniteleri) tutuşmaya karşı korumalı versiyonlarının bulunmayabileceğini belirtir; yükü miktarların, muhafazanın ve gözetimin taşımasının nedeni tam olarak budur.

Çeker ocaklar

Bir çeker ocak (EN 14175) hem bir muhafaza düzeneği hem de laboratuvardaki ana patlamadan korunma önlemidir, çünkü buharı kaynağında seyreltir.

• Hava akışı izleme. Alman kuralları, her çeker ocakta kapatılamayan optik ve sesli alarmlı otomatik hava akışı izlemesi ister. Çalışan bir emiş olmadan seyreltme gerekçesi geçerliliğini yitirir.
• Sürgülü cam. Sürgülü camı kapatmak kullanıcıyı korur ve küçük bir yangının içeride kalmasına yardımcı olur. Cam açıkken çalışmak muhafaza etkisini azaltır.
• İçeride depolama yok. HSE, deneyler için kullanılan bir çeker ocakta yanıcı kimyasalların depolanmasına karşı uyarır: küçük bir yangında kırılan şişeler emişi aşacak kadar buhar salabilir.
• İçerideki tutuşturucu kaynaklar. Çeker ocağın içindeki ısıtıcı plakalar, karıştırıcılar ve ısıtma ceketleri salıma yakındır. Alman kuralları prizlerin çeker ocağın dışında olmasını, içeride priz gerekiyorsa dışarıdan kumanda edilebilmesini ister.
• Emiş kanalları ve fanlar. Yanıcı buhar taşıyan mekanik emiş sistemleri için HSE'nin depolama kılavuzu, kanal içini normalde Bölge 2 kabul eder, fan motorunu kanalın dışında tutar ve fan çarkının, gövdesinin ve kaplinlerinin bu bölgeye uygun olmasını bekler.

Buzdolapları, etüvler ve alevli cihazlar

Kapalı mekânlar küçük bir salımı yangın yerine bir patlamaya dönüştürür. HSE, laboratuvarlarda bir lamba anahtarı veya termostat kontağı kıvılcım çıkardığında patlayan buzdolaplarını bildirir ve iç hacmin bölge olarak belirlenmesi yerine, kıvılcım üreten bileşenleri iç hacimden yalıtılmış, yanıcı maddeler için tasarlanmış üniteleri tercih eder. Alman kılavuzu, bu tür buzdolaplarının içinde tutuşturucu kaynak bulunmamasını, diğer tüm buzdolaplarında ise yanıcı içerik konulmasını yasaklayan etiketler bulunmasını ister. Kurutma etüvlerinin ısıtma elemanları buharın tutuşma sıcaklığının altında olmalı veya birikmeyi önleyen bir havalandırmaya sahip olmalıdır. İç alevli cihazlar özel bir değerlendirme gerektirir; olası en büyük kaçak çok küçükse ortam ihmal edilebilir büyüklüktedir.

Laboratuvardaki gazlar

HSE, konut ve benzeri yapılardaki düşük basınçlı şebeke gazı borularının tehlikeli bölge oluşturduğunu kabul etmez, ancak laboratuvar gaz basınçlarının şebeke gazı için tipik olan 75 mbar'ın çoğu zaman oldukça üzerinde olduğunu belirtir. Laboratuvar gazları ayrıca çoğunlukla kokulandırılmamıştır ve arızalanabilen geçici hortumlar ve regülatörler üzerinden beslenir. Değerlendirme, havalandırmanın seyreltebileceği en büyük kaçağı, kaçak algılamayı ve mesai dışı koşulları kapsamalıdır. Sıvılaştırılmış yanıcı gazlar için HSE her zaman iyi havalandırma ve sıvı salımının öngörülebildiği ve hızla dağılmayacağı yerlerde Bölge 2 önerir.

Solvent depolama dolapları

Avrupa'da bu dolaplar, onları 15 ile 90 dakika arasındaki yangına dayanım süresine göre sınıflandıran EN 14470-1'e göre üretilir; kapakları yangında otomatik olarak kapanır. ABD'de OSHA, tek bir dolabı Kategori 1, 2 veya 3 yanıcı sıvılardan 60 galon veya Kategori 4 sıvılardan 120 galonla sınırlar.

Bölge sınıflandırması açısından HSE kılavuzu (HSG51), daha düşük parlama noktalı sıvılar için kullanılan bir dolabın veya kutunun tüm iç hacminin normalde Bölge 2 kabul edilmesi gerektiğini söyler. O bölgeye uygun olmadıkça içeride hiçbir elektrikli donanım bulunmamalıdır; dolap bir emiş sistemine bağlıysa kanal ve fan diğer emiş sistemleriyle aynı mantığı izler. HSG51 ayrıca şunları önerir:

• en büyük kabın %110'u kadar dökülme tutma kapasitesi;
• son derece yanıcı ve kolay alevlenir sıvılar ile parlama noktası en yüksek ortam sıcaklığının altında olan sıvılar için bir çalışma odasındaki dolap ve kutularda en fazla 50 litre, parlama noktası 60 °C'ye kadar olan diğer yanıcı sıvılar için en fazla 250 litre; daha büyük miktarlar kayıt altına alınmış bir gerekçe gerektirir;
• doğrudan prosesten uzakta, iyi havalandırılan bir alanda ve kaçış yolları üzerinde olmayan bir konum.

Alman kılavuzu, günlük kullanım için işyerinde tutulan parlama noktası 55 °C'nin altındaki yanıcı sıvıları en fazla 1 litrelik kaplarla sınırlar; daha büyük çalışma miktarları (kırılabilir kaplarda 5 litreye, diğer kaplarda 10 litreye kadar) EN 14470-1 dolabı gibi korunan bir yerde tutulur. Güvenlik dolapları, kapı kapatıcılarına, contalara ve hava değişimine dikkat edilerek düzenli olarak, tercihen en az yılda bir kez muayene edilmelidir.

Atölyeler, aerosol kutuları ve küçük işletmeler

Aerosol kutuları

Aerosol kutularının çoğu itici gaz olarak bütan, propan veya dimetil eter gibi sıvılaştırılmış yanıcı bir gaz kullanır ve birçoğu ayrıca yanıcı sıvılar içerir. Hasarlı ve düşen kutular sızdırır; bir palet aerosol hızlı ve büyük bir yangına yol açabilir. HSE, aerosol sektörünün güvenli depolama kılavuzuna sıkı biçimde uyulması halinde bir aerosol deposunun Bölge 2 olması gerekmediğini kabul eder ve bu koşullar sağlanamıyorsa normalde Bölge 2 olarak sınıflandırılması gerektiğini söyler. Atölyelerde sorular kullanımla ilgilidir: küçük ve havalandırılmayan bir mekânda veya bir aracın içinde çok sayıda kutu püskürtmek ve kullanılmış kutuları bertaraf için delmek, her ikisi de insanların ve tutuşturucu kaynakların yakınında itici gaz salar.

Küçük işletmeler ve atölyeler

HSE'nin tırnak bakım salonlarının çalışma odalarına yönelik tavsiyesi, halka açık küçük işletmeler için bir model niteliğindedir: burada tehlikeli bölge sınıflandırmasını uygun görmez ve bunun yerine çalışma odasındaki stoğun yaklaşık yarım günlük kullanımla sınırlandırılmasına, devrildiğinde kırılmayan kaplara ve daha az yanıcı ürünlere dayanır. Araç ve bakım atölyeleri bir nokta daha ekler: Avrupa kılavuzu, hendekler, kanallar ve şaftlar gibi zemin seviyesinin altındaki havalandırılmayan yerlerin yanıcı maddelerin toplanmasına özellikle yatkın olduğunu belirtir; muayene kanalları da aynı kategoriye girer. HSG51, yanıcı sıvı depolama alanlarından gelen drenaj kanallarını ve toplama çukurlarını Bölge 1 kabul eder. Tozlar için HSE, ağaç işlerinde Bölge 22 alanlarına ihtiyaç görür, ancak Bölge 21'e yalnızca çok sınırlı ihtiyaç görür; bkz. Bölge 20, 21 ve 22.

Pratik bir yaklaşım

1. Neyin nerede kullanıldığını listeleyin. Maddeler, parlama noktaları, miktarlar, sıcaklıklar ve gaz besleme basınçları; gaz ve solvent kütüphanesi yardımcı olur.
2. Önce azaltın. Daha az uçucu solventlerle ikame edin, tezgâhta yalnızca günlük miktarı tutun, aktarmayı çeker ocakta yapın ve kapları dolaba geri koyun.
3. Salımları belirleyin. Bilinen bir üst sınırı olan ani salımlar (kırılan bir balon joje), durdurulana kadar devam eden salımlardan (arızalanan bir hortum) farklıdır.
4. Büyüklüğü tahmin edin. Olası bulutu 10 litre ve on binde bir ölçütleriyle veya Bölge NE kriterleriyle karşılaştırın.
5. Karar verin ve kaydedin. Bölge yok, Bölge NE veya tanımlı bir bölge; gerekçesiyle birlikte Patlamadan Korunma Dokümanı'na; bkz. Patlamadan Korunma Dokümanı.
6. Tutuşturucu kaynakları her durumda kontrol edin; alevler, ısıtıcı plakalar, buzdolapları ve statik elektrik dahil.
7. Ölçek büyüdükçe kapsamı genişletin. Pilot tesisler ve kilo laboratuvarları tam sınıflandırma gerektirir; bkz. gaz için tehlikeli bölge sınıflandırması nasıl yapılır.

Çözümlü örnek: bir üniversite sentez laboratuvarı

60 m² taban alanına ve 3 m yüksekliğe (180 m³) sahip bir sentez laboratuvarında dört çeker ocak, 2,5 litrelik cam şişelerde solventler, yaklaşık 30 litre alan tezgâh altı bir EN 14470-1 dolabı, bir döner buharlaştırıcı (rotary evaporatör), bir buzdolabı ve bir gaz kromatografına giden bir hidrojen hattı bulunmaktadır.

• Ölçütler. 180 m³'ün on binde biri 18 litredir; dolayısıyla kesintisiz patlayıcı ortam için 10 litre sınırı belirleyicidir.
• Tezgâh çalışması. Düşürülen 2,5 litrelik bir aseton şişesi, kısa bir süre için dökülmenin çevresinde yaklaşık 1 m'ye kadar patlayıcı bir tabaka oluşturabilir; bu da 10 litreyi aşar. Bu nedenle laboratuvar aktarmayı yalnızca çeker ocaklarda yapar, şişeleri şişe taşıyıcılarıyla taşır ve dökülme kitlerini el altında tutar. Bu kontrollerle risk değerlendirmesi odanın kendisinin bölge gerektirmediği sonucuna varır.
• Çeker ocaklar. Hava akışı izleme ve alarmlarla atmosfer basıncında yapılan küçük ölçekli çalışmada buharın APS'nin altına seyreltildiği kabul edilir; dolayısıyla içeride bölge yoktur. Isıtıcı plakalar ve karıştırıcılar çeker ocakta kalır, ancak prizler dışarıdadır ve döner buharlaştırıcının vakum pompası egzozu emişe yönlendirilir.
• Dolap ve emiş. Solvent dolabının içi Bölge 2'dir; bu nedenle içeriye hiçbir elektrikli donanım takılmaz; emiş kanalı ve fanı Bölge 2 ekipmanı olarak ele alınır.
• Buzdolabı. İç hacmi tutuşturucu kaynaklardan arındırılmış bir üniteyle değiştirilir ve buna göre etiketlenir; eski üniteye yanıcı içerik konulmaması için etiket yapıştırılır.
• Hidrojen hattı. Debi sınırlayıcı bir düzenekle düşük debi, kaynaklı veya test edilmiş bağlantılar, bina dışındaki bir tüp ve iyi oda havalandırması, kromatograf bağlantılarının çevresinde Bölge 2 NE gerekçesini destekler; bunun için doğal gaz örneği yerine hidrojene özgü bir bulut büyüklüğü (örneğin HySafe bildirisinde türetilen 0,01 m³) kullanılır; gerekçe ve debi hesabı kayda geçirilir.

Sonuç: bölgelendirilmiş oda hacmi yok, bölgelendirilmiş iki küçük hacim ve diğer her şey için yazılı bir gerekçe.

Sık yapılan hatalar

• "Yalnızca küçük miktarlar kullanıyoruz, dolayısıyla DSEAR veya ATEX uygulanmaz." Miktara dayalı bir muafiyet yoktur; değerlendirme bölge gerekmediği sonucuna varabilir, ancak yapılmalı ve kaydedilmelidir.
• Bölge NE'yi otomatik bir cevap olarak görmek. Bir salım ve havalandırma değerlendirmesi ile belgelendirme gerektirir ve küçük bir parlamanın insanları yaralayabileceği yerlerde uygun değildir.
• Çeker ocakları solvent deposu olarak kullanmak. Depolanan şişeler çeker ocaktaki her yangına yakıt ekler ve emişi aşabilir.
• Solventleri ev tipi bir buzdolabında saklamak. İçerideki lambalar, anahtarlar ve termostatlar kapalı bir mekândaki tutuşturucu kaynaklardır.
• Gizli hacimleri unutmak. Dolap içleri, emiş kanalları, drenajlar, çukurlar ve atık solvent kapları, oda patlayıcı ortam içermediğinde bile patlayıcı ortam barındırabilir.

Sık sorulan sorular

Bir laboratuvar tehlikeli bölge sınıflandırması gerektirir mi?

Bir laboratuvar değerlendirilmelidir, ancak değerlendirme çoğu zaman odada bölge gerekmediği sonucuna varır. İngiltere ve Almanya kılavuzları, iyi çeker ocaklar, kontrollü miktarlar ve kontrollü tutuşturucu kaynaklarla yapılan küçük ölçekli çalışmalar için bunu kabul eder. Dolap içleri, emiş kanalları ve pilot ölçekli ekipman yine de bölge gerektirebilir.

Bir çeker ocağın içi tehlikeli bölge midir?

Çalışan emişle yapılan küçük ölçekli laboratuvar çalışmalarında genellikle değildir. Alman kılavuzu, tam kapasitedeki emiş hava akışının buharı normalde içeride bölge gerekmeyecek kadar seyrelttiğini belirtir. Bu, emişin çalışmasına bağlıdır; bu nedenle alarmlı hava akışı izleme şarttır, daha büyük miktarlar veya basınçlı çalışmalar ise kendi değerlendirmelerini gerektirir.

Bir yanıcı sıvı güvenlik dolabının içi hangi bölgedir?

İngiltere HSE kılavuzu, daha düşük parlama noktalı yanıcı sıvıların depolandığı bir dolabın tüm iç hacmini Bölge 2 kabul eder. Bölge 2'ye uygun olmadıkça içeride hiçbir elektrikli donanım bulunmamalıdır; bağlı emiş kanalları da normalde aynı şekilde ele alınır.

Bölge 2 NE ne anlama gelir?

İhmal edilebilir büyüklükte bir bölgedir: teoride ikincil bir salımın çevresinde bir Bölge 2 vardır, ancak bu bölge o kadar küçüktür ki bir tutuşma ihmal edilebilir sonuçlar doğurur. IEC 60079-10-1 bu gösterimi tanır ve uygulamada, değerlendirmenin gerekçelendirmesi ve belgelemesi koşuluyla, böyle bir bölge ekipman seçimi açısından tehlikesiz kabul edilir.

Bir atölyede ne kadar yanıcı sıvı bulundurabilirim?

HSE, mutlak sınırlar olarak değil iyi uygulamayı temsil eden üst değerler olarak, çalışma odası dolap veya kutularında en fazla 50 litre kolay alevlenir sıvı ve parlama noktası 60 °C'ye kadar olan diğer yanıcı sıvılardan 250 litreye kadar önerir. Alman laboratuvar kılavuzu, parlama noktası 55 °C'nin altındaki sıvılar için işyerindeki kapları 1 litreyle sınırlar. Ulusal kurallar geçerlidir.

Bir aerosol kutusu deposu tehlikeli bölge midir?

Olabilir. HSE, aerosol sektörünün depolama kılavuzuna sıkı biçimde uyulması halinde bir aerosol deposunun Bölge 2 olması gerekmediğini kabul eder, aksi halde Bölge 2 bekler. Bir atölyedeki küçük stoklar genellikle kutuları ısıdan ve tutuşturucu kaynaklardan uzak tutarak ve nerede püskürtülüp nerede bertaraf edildiklerini kontrol ederek yönetilir.

excodex'te ilgili yazılar

• Tehlikeli bölgeler: Bölge 0, Bölge 1 ve Bölge 2
• Salım dereceleri: sürekli, birincil ve ikincil
• Bölge sınıflandırmasında havalandırma: seyreltme derecesi ve kullanılabilirlik
• Tehlikeli bölgenin büyüklüğünün tahmini
• İlaç ve kimya tesisleri: solvent elleçleme ve tozlar
• Tehlikeli bölgelerde taşınabilir elektronik cihazlar
• Araçlar: gaz ve solvent kütüphanesi, aseton; standart sayfaları IEC 60079-10-1 ve ATEX 1999/92/AT

Standartlar ve ek kaynaklar

• IEC 60079-10-1:2020, alanların sınıflandırılması, patlayıcı gaz ortamları (Bölge NE tanımı ve ihmal edilebilir büyüklükteki bölgelere ilişkin alt madde): IEC 60079-10-1:2020 katalog kaydı
• 1999/92/AT direktifi ve Avrupa Komisyonu'nun bu direktifin uygulanmasına ilişkin bağlayıcı olmayan iyi uygulama kılavuzu (tehlikeli miktarlar, 10 litre kuralı): AB Yayın Ofisi
• EN 14175, çeker ocaklar; EN 14470-1, yanıcı sıvılar için yangın güvenlikli depolama dolapları
• HSE, Hazardous area classification and laboratory operations: hse.gov.uk
• HSE, Electricity in potentially explosive locations: issues (aerosoller, küçük işletmeler, ağaç işleri): hse.gov.uk
• HSE HSG51, Storage of flammable liquids in containers, üçüncü baskı, 2015: hse.gov.uk (PDF)
• DGUV Information 213-851, Working safely in laboratories, 3. baskı, 2020 (Alman laboratuvar yönergelerinin İngilizce versiyonu): PDF
• OSHA 29 CFR 1910.106, yanıcı sıvılar (depolama dolabı sınırları): osha.gov
• MultHyFuel projesi, Zone negligible extent: example of specific detailed risk assessment (IEC 60079-10-1:2020 kriterlerinin özeti), HySafe 2023: hysafe.info (PDF)

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel teknik bilgidir. Geçerli standartların, ekipman sertifikalarının ve talimatlarının, ulusal mevzuatın veya yetkin bir kişinin değerlendirmesinin yerini tutmaz.