ATEX nedir: iki AB direktifi 2014/34/AB ve 1999/92/AT sade bir dille

ATEX, patlayıcı ortamlara ilişkin iki Avrupa Birliği direktifinin ortak adıdır. Ürün veya ekipman direktifi olan 2014/34/AB direktifi, üreticilere ekipman ve koruyucu sistemlerin AB pazarına arz edilmeden önce neyi sağlaması gerektiğini ve uygunluğun nasıl kanıtlanacağını söyler. İşyeri veya kullanıcı direktifi olan 1999/92/AT direktifi ise işverenlere, bölgelerin sınıflandırılması ve Patlamadan Korunma Dokümanı hazırlanması dahil olmak üzere, insanların çalıştığı yerlerde patlama risklerini nasıl değerlendirip kontrol altına alacaklarını söyler. Direktiflerden biri ürünü, diğeri yeri düzenler; ikisi, işverenin her bölge için doğru kategoride ekipman seçtiği noktada buluşur.

Bu yazı her iki direktifi sade bir dille açıklar: kimin ne yapması gerektiği, CE işaretinin bu yapıdaki yeri, Patlamadan Korunma Dokümanının neleri içerdiği ve direktiflerin nasıl ulusal mevzuata dönüştüğü. Ulusal uyarlamaya örnek olarak Türkiye ele alınır.

Temel noktalar

• ATEX (Fransızca ATmosphères EXplosibles ifadesinden) iki AB direktifini ifade eder: ekipman ve koruyucu sistemler için 2014/34/AB, çalışanların güvenliği için 1999/92/AT.
• 2014/34/AB direktifi 20 Nisan 2016'dan beri uygulanmaktadır ve 94/9/AT direktifinin yerini almıştır. Elektrikli ve elektrikli olmayan ekipmanı, koruyucu sistemleri, güvenlik cihazlarını ve bileşenleri kapsar.
• 2014/34/AB kapsamında üretici, Ek II'deki temel sağlık ve güvenlik gereklerini karşılamalı, ekipman kategorisi için öngörülen uygunluk değerlendirmesini tamamlamalı, AB uygunluk beyanını düzenlemeli ve CE işaretini, ardından Ex simgesini, grubu ve kategoriyi ürüne iliştirmelidir.
• 1999/92/AT kapsamında işveren patlama risklerini değerlendirmeli, tehlikeli yerleri bölgelere ayırmalı, ekipmanı kategoriye göre seçmeli ve çalışma başlamadan önce bir Patlamadan Korunma Dokümanı hazırlayıp güncel tutmalıdır.
• İki direktif tek bir kuralla birbirine bağlanır: Patlamadan Korunma Dokümanı aksini gerekçelendirmedikçe Bölge 0 veya 20'de kategori 1, Bölge 1 veya 21'de kategori 1 veya 2, Bölge 2 veya 22'de kategori 1, 2 veya 3 ekipman kullanılır.
• Direktifler şirketleri doğrudan değil, Üye Devletleri bağlar. Her ülke bunları ulusal mevzuata dönüştürür; ürün direktifi ayrıca AEA'da, karşılıklı tanıma anlaşmasıyla İsviçre'de ve Gümrük Birliği yoluyla Türkiye'de de uygulanır.

Neden iki direktif var

Bu ayrım AB'nin hukuki araçlarından kaynaklanır. Ürün direktifi, Avrupa Birliğinin İşleyişi Hakkında Antlaşma'nın (ABİHA) 114. maddesine, eski AT Antlaşması'nın 95. maddesine dayanan bir tek pazar önlemidir. "Tam uyumlaştırma" direktifidir: uygun bir ürün her Üye Devlette serbestçe dolaşabilir ve hiçbir ülke buna kendi ürün gereklerini ekleyemez.

İşyeri direktifi ise bugünkü ABİHA 153. maddesine, eski AT Antlaşması'nın 137. maddesine dayanan bir sosyal politika önlemidir. Çalışanların korunması için asgari gereklilikleri belirler ve ulusal mevzuat bunun ötesine geçebilir. Uygulayıcıların ürün direktifi için hâlâ "ATEX 95" (veya daha yeni haliyle "ATEX 114"), işyeri direktifi için "ATEX 137" demesinin nedeni budur.

Her iki direktif de aynı tanımı kullanır. Patlayıcı ortam, "yanıcı maddelerin gaz, buhar, sis veya toz halinde atmosferik koşullarda hava ile oluşturduğu ve tutuşma gerçekleştikten sonra yanmanın yanmamış karışımın tamamına yayıldığı karışım"dır. Her bölümü önemlidir; tamamlayıcı yazımız Patlayıcı ortam nedir? tanımı ayrıntılı olarak inceler.

ATEX 2014/34/AB: ürün direktifi

Neleri kapsar

Direktifin 1. maddesi üç tür ürünü kapsama alır: muhtemel patlayıcı ortamlarda kullanılması amaçlanan ekipman ve koruyucu sistemler; tehlikeli bölgenin dışında bulunan ancak bu ekipmanın güvenli çalışması için gerekli olan güvenlik, kontrol ve ayar cihazları (artırılmış emniyetli bir motoru koruyan aşırı yük rölesi klasik örnektir); ve ekipman veya koruyucu sistemlere monte edilmesi amaçlanan bileşenler.

"Ekipman", kendi tutuşturucu kaynakları yoluyla patlamaya neden olma potansiyeline göre tanımlanır. Buna pompalar, fanlar, dişli kutuları ve frenler gibi elektrikli olmayan ekipman da dahildir. 94/9/AT'den önce Avrupa kuralları (76/117/EEC ve 82/130/EEC direktifleri ve değişiklikleri) yalnızca elektrikli ekipmanı kapsıyordu; mekanik tutuşturucu kaynakların kapsama alınması ATEX'in getirdiği temel değişikliklerden biriydi.

Kapsam dışı olanlar arasında tıbbi ortamda kullanılan tıbbi cihazlar, tek tehlikesi patlayıcı maddelerden veya kararsız kimyasallardan kaynaklanan ürünler, patlayıcı ortamın yalnızca kazara bir yakıt gazı sızıntısıyla oluşabileceği ev tipi cihazlar, kişisel koruyucu donanım, deniz araçları ve taşıma araçları bulunur (muhtemel patlayıcı ortamlarda kullanılması amaçlanan araçlar kapsamda kalır).

Üreticinin yapması gerekenler

Üreticinin yükümlülükleri 6. maddede sayılır; uygulamada beş tanedir:

1. Ek II'ye göre tasarım. Ürün temel sağlık ve güvenlik gereklerini (TSGG) karşılamalıdır. EN IEC 60079 ve EN ISO 80079 serileri gibi uyumlaştırılmış Avrupa standartları uygunluk varsayımı sağlar, ancak yasal gereklilik standart değil, TSGG'dir.
2. TSGG'nin nasıl karşılandığını gösteren teknik dosyayı hazırlayın ve bunu uygunluk beyanıyla birlikte ürün piyasaya arz edildikten sonra 10 yıl saklayın.
3. Ürünün grubu ve kategorisi için öngörülen uygunluk değerlendirmesini yapın (13. madde); direktifin gerektirdiği durumlarda bir onaylanmış kuruluşu sürece dahil edin.
4. AB uygunluk beyanını düzenleyin ve CE işaretini iliştirin. Bileşenlere CE işareti konmaz; bunun yerine yazılı bir uygunluk belgesiyle birlikte gelirler.
5. Ürünü işaretleyin ve talimatları varış ülkesindeki kullanıcıların anlayabileceği bir dilde sağlayın.

İthalatçılar, AB dışındaki bir üreticinin bunların tamamını yaptığını kontrol etmelidir; dağıtıcılar ise işaretlemeyi ve belgeleri kontrol etmelidir.

Uygunluk yolunu kategoriler belirler

Direktif ekipmanı gruplara (madenler için I, diğer her şey için II) ve kategorilere ayırır. Kategori 1 çok yüksek, kategori 2 yüksek, kategori 3 normal düzeyde koruma sağlar; M1 ve M2 madencilikteki karşılıklarıdır. Kategori yükseldikçe direktifin istediği bağımsız denetim de artar.

AB Tip İnceleme Belgeleri ve onaylanmış kuruluşlar yazımız her modülü ve ortaya çıkan belgelerin ne anlama geldiğini açıklar.

CE işareti ve Ex işaretlemesi

1. madde ve Ek II (madde 1.0.5) ürünün üzerinde nelerin bulunacağını belirler. Üretim kontrolü aşamasında bir onaylanmış kuruluş yer alıyorsa (Modül C1, D, E, F veya G), dört haneli kimlik numarası CE işaretinin ardından gelir. Ek II ayrıca patlamadan korunmaya özgü işaretlemeyi, yani altıgen içindeki "Ex" harflerini, ekipman grubunu ve kategoriyi, grup II için de G (gazlar, buharlar, sisler) ve/veya D (tozlar) harfini şart koşar. Üreticinin adı ve adresi, tip tanımı, seri numarası ve imal yılı yasal işaretlemeyi tamamlar.

Bu nedenle tipik bir etikette CE xxxx (xxxx onaylanmış kuruluş numarasıdır), Ex altıgeni, II 2 G ve ardından uyumlaştırılmış standardın gerektirdiği işaretleme, örneğin Ex db IIC T4 Gb gibi bir ifade bulunur. İlk kısım yasal ATEX işaretlemesidir; ikinci kısım koruma yöntemini, gaz grubunu, sıcaklık sınıfını ve ekipman koruma seviyesini (EPL) tanımlar. Ex işaretlemesi nasıl okunur başlıklı adım adım rehberimiz iki kısmı da çözümler; herhangi bir işaretleme dizisini Ex işaretleme kontrolü ile kontrol edebilirsiniz.

ATEX 1999/92/AT: işyeri direktifi

Kimlere uygulanır

Direktif, çalışanları patlayıcı ortamlardan kaynaklanan risklerle karşı karşıya kalabilecek her işverene uygulanır. Tıbbi tedavi alanları, kendi AB kurallarına tabi gaz yakan cihazlar, patlayıcılar ve kimyasal olarak kararsız maddeler, kendi direktifleri bulunan maden çıkarma sanayileri ve taşımacılık (muhtemel patlayıcı ortamda kullanılması amaçlanan taşıma araçları hariç) kapsam dışıdır.

İşverenin yapması gerekenler

3 ile 9. maddeler ve Ek II açık bir sıra oluşturur:

1. Öncelik sırasını izleyin (3. madde). Önce patlayıcı ortamların oluşmasını önleyin. Prosesin buna izin vermediği yerlerde tutuşmalarını engelleyin. Ardından çalışanların güvende kalması için bir patlamanın etkilerini azaltın. Bu önlemler düzenli olarak ve önemli değişiklikler olduğunda gözden geçirilmelidir. Patlamadan korunma stratejisi yazımız bu hiyerarşinin uygulamasını anlatır.
2. Patlama risklerini değerlendirin (4. madde); en azından patlayıcı ortamların oluşma olasılığını ve süresini, tutuşturucu kaynakların (elektrostatik boşalmalar dahil) bulunma ve etkili hale gelme olasılığını, tesisatları, maddeleri, prosesleri ve bunların etkileşimlerini ve etkilerin büyüklüğünü dikkate alın. Tehlikeli yerlerle açıklıklar üzerinden bağlantılı yerler de değerlendirmeye dahil edilmelidir.
3. Tehlikeli yerleri bölgelere ayırın (7. madde ve Ek I) ve gerektiğinde giriş noktalarını Ek III'teki sarı üçgen "EX" uyarı işaretiyle işaretleyin.
4. Koordinasyon sağlayın (6. madde). Birden fazla işletmenin çalışanları aynı işyerini paylaşıyorsa, işyerinden sorumlu işveren koruyucu önlemleri koordine eder ve bunun nasıl yapıldığını Patlamadan Korunma Dokümanına kaydeder.
5. Ek II'deki asgari gereklilikleri uygulayın; bunlar arasında eğitim, Patlamadan Korunma Dokümanının gerektirdiği yerlerde yazılı talimatlar ve çalışma izinleri, tutuşturucu elektrostatik boşalmalara yol açmayan iş kıyafetleri, uyarılar ve kaçış imkânları ile bir işyeri ilk kez kullanılmadan önce genel patlama güvenliğinin yetkin kişilerce doğrulanması bulunur.

Bölgeler ve ekipman kategorileri

Ek I, patlayıcı ortamın ne sıklıkta ve ne kadar süreyle bulunduğuna göre altı bölge tanımlar: gaz, buhar ve sis için Bölge 0, 1 ve 2; toz bulutları için Bölge 20, 21 ve 22. Toz tabakaları ve yığınları, patlayıcı ortam oluşturabilecek kaynaklar olarak ele alınır. Ek II, Bölüm B ise bölgeleri ürün direktifindeki kategorilerle ilişkilendirir.

Ekipman ayrıca ortamın türüne (G veya D) de uygun olmalıdır. Bölüm B'nin giriş cümlesine dikkat edin: kategoriler, "risk değerlendirmesine dayanan Patlamadan Korunma Dokümanında aksi belirtilmedikçe" uygulanır. Kural varsayılandır ve her sapma yazılı olarak gerekçelendirilmelidir. Bölge tanımları Tehlikeli bölgeler: Bölge 0, Bölge 1 ve Bölge 2 ve Toz bölgeleri 20, 21 ve 22 yazılarında ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.

Patlamadan Korunma Dokümanı

1. madde, işverenin bir Patlamadan Korunma Dokümanı (PKD) hazırlanmasını ve güncel tutulmasını sağlamasını şart koşar. Doküman özellikle şunları göstermelidir:

• patlama risklerinin belirlendiğini ve değerlendirildiğini;
• direktifin amaçlarına ulaşmak için yeterli önlemlerin alınacağını;
• hangi yerlerin bölgelere ayrıldığını;
• Ek II'deki asgari gerekliliklerin nerelerde uygulandığını;
• uyarı cihazları dahil işyerinin ve iş ekipmanının güvenlik gözetilerek tasarlandığını, işletildiğini ve bakımının yapıldığını;
• iş ekipmanının güvenli kullanımı için düzenlemelerin yapıldığını.

PKD çalışma başlamadan önce mevcut olmalı ve işyerinde, ekipmanda veya iş organizasyonunda yapılan önemli değişiklikler, genişletmeler veya tadilatlardan sonra revize edilmelidir. Diğer risk değerlendirmeleriyle birleştirilebilir. Uygulamada iyi bir PKD; madde verilerini, bölge sınıflandırmasını ve çizimlerini, bir ekipman listesini, tutuşturucu kaynak değerlendirmesini, çalışma izni ve eğitim düzenlemelerini ve muayene planını içerir. Bu yapı yaygın bir uygulamadır, yasal bir şablon değildir: direktif dokümanın neyi göstermesi gerektiğini belirler, biçimini değil. Patlamadan Korunma Dokümanı ve bölge sınıflandırma çizimleri yazımız dokümanı bölüm bölüm ele alır.

Mevcut ekipman ve işyerleri

1. madde sık sık yanlış anlaşılan bir hüküm içerir. 30 Haziran 2003'ten önce kullanımda olan iş ekipmanı o tarihten itibaren Ek II, Bölüm A'daki asgari gereklilikleri karşılamak zorundaydı, ancak Bölüm B'deki kategori kurallarını değil. 30 Haziran 2003'ten önce kullanımda olan işyerlerine uyum için üç yıl, 30 Haziran 2006'ya kadar süre tanındı. 30 Haziran 2003'ten sonra yapılan her değişiklik, genişletme veya yeniden yapılandırma direktife uygun olmalıdır. Dolayısıyla ATEX işaretlemesi olmayan eski ekipman kendiliğinden yasa dışı değildir; PKD'de gerekçelendirilmelidir, yenileme veya değişiklikler ise bugünün kurallarına tabidir.

İki direktifin buluştuğu yer: uygulamadan bir örnek

Üretici "bu ürün iddia ettiği kategori için güvenli mi?" sorusunu yanıtlar. İşveren ise "bu yer için doğru ürün bu mu, doğru monte edilmiş ve bakımı yapılıyor mu?" sorusunu yanıtlar. Direktiflerin hiçbiri montajı veya muayeneyi ayrıntılı olarak düzenlemez; Avrupa'da bunlar normalde EN IEC 60079-14, EN IEC 60079-17 ve ulusal kurallara göre yapılır.

Direktifler nasıl ulusal mevzuata dönüşür

Direktif, aynı etkiye sahip ulusal mevzuatı kabul eden Üye Devletlere hitap eder; denetçiler de bu ulusal mevzuatı uygular. 1999/92/AT için son tarih 30 Haziran 2003 idi; 2014/34/AB için ulusal düzenlemelerin 19 Nisan 2016'ya kadar kabul edilmesi ve 20 Nisan 2016'dan itibaren uygulanması gerekiyordu. Eski 94/9/AT direktifi kapsamında düzenlenen belgeler 2014/34/AB kapsamında geçerliliğini korur, ancak teknolojinin geldiği nokta ilerlerse bir belge dayanağını kaybedebilir.

Ürün direktifi ayrıca Avrupa Ekonomik Alanı ülkelerinde (İzlanda, Lihtenştayn ve Norveç), karşılıklı tanıma anlaşmasıyla İsviçre'de ve AB-Türkiye Gümrük Birliği kapsamında Türkiye'de de uygulanır. Büyük Britanya'da iki direktif, Equipment and Protective Systems Intended for Use in Potentially Explosive Atmospheres Regulations 2016 ve Dangerous Substances and Explosive Atmospheres Regulations 2002 (DSEAR) olarak uygulamaya konmuştur; AB'den ayrıldıktan sonra Büyük Britanya kendi uygunluk işaretini geliştirmiştir, bu konu diğer pazarlarda Ex sertifikasyonu yazısında ele alınır.

Ulusal uyarlamaya örnek olarak Türkiye

Türkiye, AB dışındaki bir ülkenin iki direktifi iki ayrı bakanlık altında iki ayrı yönetmelik olarak nasıl uyarladığını gösterir:

• Ürün tarafı. Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemler ile İlgili Yönetmelik (2014/34/AB), sanayiden sorumlu bakanlık (bugün Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı) tarafından 30 Haziran 2016 tarihli ve 29758 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Yönetmelik 2014/34/AB direktifini iç hukuka aktarır ve 94/9/AT'ye dayanan, 30 Aralık 2006 tarihli ve 26392 sayılı önceki yönetmeliğin yerini almıştır. Türkiye pazarına arz edilen ürünler AB'deki ile aynı TSGG'ye, kategorilere, modüllere ve CE işaretine tabidir; talimatlar Türkçe olmalıdır.
• İşyeri tarafı. Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 30. maddesine dayanılarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından 30 Nisan 2013 tarihli ve 28633 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. 1999/92/AT direktifine paralel olarak hazırlanmış ve 2003 tarihli bir yönetmeliğin (26 Aralık 2003, sayı 25328) yerini almıştır. İşverenin çalışma başlamadan önce Patlamadan Korunma Dokümanını hazırlamasını ve önemli değişikliklerden sonra revize etmesini şart koşar. Bakanlık bu yönetmeliğe ilişkin bir uygulama rehberi yayımlamıştır.
• Onaylanmış kuruluşlar. Gümrük Birliği kapsamında Türkiye kendi uygunluk değerlendirme kuruluşlarını görevlendirir; bu kuruluşlar NANDO sistemi (bugün Komisyonun Single Market Compliance Space platformunun parçası) üzerinden Avrupa Komisyonu'na bildirilir ve AB kimlik numarası alır.

Sık yapılan hatalar

• "Sahamız ATEX sertifikalı." Direktiflerin hiçbiri sahaları veya kişileri sertifikalandırmaz. Ürünler uygunluk değerlendirmesinden geçer; işyerleri ise işveren tarafından PKD'de değerlendirilir. Personel yetkinliği ayrı bir konudur, bkz. tehlikeli bölgelerde çalışan kişilerin yetkinliği.
• CE ile Ex altıgenini "her yere uygun" saymak. Gaz grubu, sıcaklık sınıfı, ortam sıcaklığı aralığı ve özel kullanım koşulları yine de yere uygun olmalıdır.
• Kategori 3 ekipman için onaylanmış kuruluş belgesi istemek. Kategori 3 için üretici beyanı yeterlidir. Bunun için bir belge bulunabilir, ancak gönüllüdür ve AB Tip İnceleme Belgesi değildir.
• Elektrikli olmayan ekipmanı unutmak. Tehlikeli bölgelerdeki pompalar, fanlar, kaplinler ve dişli kutuları da ATEX uygunluğu gerektirir, bkz. tehlikeli bölgelerde elektrikli olmayan ekipman.
• PKD'yi bir kez yazıp dosyalamak. Önemli değişikliklerden sonra revize edilmelidir; tesisle örtüşmeyen bir PKD denetimde bulgu olarak yazılır.
• 2003 öncesi tüm ekipmanın hurdaya çıkarılması gerektiğini varsaymak. 9. madde, 30 Haziran 2003'ten önce kullanımda olan ekipmanın Ek II, Bölüm A'yı karşılaması ve risk değerlendirmesinin bunu desteklemesi halinde kullanımda kalmasına izin verir.

Sık sorulan sorular

ATEX neyin kısaltmasıdır?

ATEX, Fransızca ATmosphères EXplosibles, yani patlayıcı ortamlar ifadesinden gelir. Ekipman ve koruyucu sistemlere ilişkin 2014/34/AB direktifi ile çalışanların korunmasına ilişkin 1999/92/AT direktifinin gayriresmi adıdır; resmi başlıkların hiçbirinde bu kelime geçmez.

ATEX bir yasa mı, standart mı?

ATEX yasadır: iki direktif AB Üye Devletlerini bağlar ve ulusal mevzuat yoluyla uygulanır. EN IEC 60079 serisi gibi standartlar gönüllüdür; 2014/34/AB kapsamında uyumlaştırılmış olduklarında, kapsadıkları gerekliliklere uygunluk varsayımı sağlarlar.

Patlamadan Korunma Dokümanından kim sorumludur?

İşveren. Dokümanı danışmanlar veya yetkin personel yazabilir, ancak çalışma başlamadan önce dokümana sahip olma ve onu güncel tutma yükümlülüğü işverende kalır. Birden fazla şirketin aynı sahayı paylaştığı durumlarda koordinasyonu işyerinden sorumlu işveren sağlar.

ATEX AB dışında uygulanır mı?

Ürün direktifi AEA'da, karşılıklı tanıma anlaşmasıyla İsviçre'de ve Gümrük Birliği yoluyla Türkiye'de uygulanır. Başka yerlerde yasal geçerliliği yoktur, ancak birçok alıcı ATEX ekipman talep eder. Uluslararası alternatif ATEX ve IECEx yazısında karşılaştırılmaktadır.

Bölge 2'de ATEX ekipman gerekir mi?

Evet. 1999/92/AT Ek II, Bölüm B, Patlamadan Korunma Dokümanı farklı bir seçimi gerekçelendirmedikçe Bölge 2 ve Bölge 22'de kategori 3 veya daha üstünü şart koşar. Kategori 3 ekipmanın uygunluğu üretici tarafından beyan edilir.

Eski 94/9/AT direktifi kapsamında düzenlenen belgeler hâlâ geçerli mi?

Evet, 2014/34/AB'nin 41. maddesi bunların geçerliliğini korur. Yine de uyumlaştırılmış standartlar önemli ölçüde değiştiğinde bir AB Tip İnceleme Belgesi dayanağını kaybedebilir; bu nedenle üreticiler belgelerini gözden geçirmeye devam etmelidir.

excodex'te ilgili yazılar

• Patlayıcı ortam nedir? Yangın üçgeni, patlama beşgeni ve ATEX'in var olma nedeni
• ATEX ekipman kategorileri 1, 2 ve 3 ve EPL'lerle ilişkisi
• AB Tip İnceleme Belgeleri ve onaylanmış kuruluşlar
• ATEX uygunluk beyanı ile CE ve Ex işaretlemesi
• Patlamadan Korunma Dokümanı (PKD) ve bölge sınıflandırma çizimleri
• Standart sayfaları: ATEX 2014/34/AB, ATEX 1999/92/AT, Türkiye patlayıcı ortam yönetmelikleri; araç: Ex işaretleme kontrolü

Standartlar ve ek kaynaklar

• Muhtemel patlayıcı ortamlarda kullanılması amaçlanan ekipman ve koruyucu sistemlere ilişkin 2014/34/AB direktifi (yeniden düzenleme), tam metin: EUR-Lex
• Patlayıcı ortamların riskleriyle karşı karşıya kalabilecek çalışanların güvenlik ve sağlık korumasının iyileştirilmesine ilişkin asgari gereklilikler hakkında 1999/92/AT direktifi: EUR-Lex
• Avrupa Komisyonu, ATEX 2014/34/AB Kılavuzunu (6. baskı, Ocak 2026) içeren ATEX sayfası: single-market-economy.ec.europa.eu
• EU-OSHA, 1999/92/AT direktifinin özeti ve bağlayıcı olmayan iyi uygulama kılavuzu: osha.europa.eu
• HSE (Birleşik Krallık), ATEX ve patlayıcı ortamlar: hse.gov.uk
• T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, çalışanların patlayıcı ortamların tehlikelerinden korunmalarına ilişkin uygulama rehberi (Türkçe): csgb.gov.tr
• T.C. Ticaret Bakanlığı, AB ürün güvenliği sistemi üzerine kurulu mevzuat çerçevesi: trade.gov.tr
• EN 1127-1, patlayıcı ortamlar: patlamanın önlenmesi ve patlamadan korunma, temel kavramlar ve metodoloji
• IEC 60079-0, patlayıcı ortamlar: ekipman, genel gerekler
• IEC 60079-10-1 ve IEC 60079-10-2, gaz ve toz ortamları için alanların sınıflandırılması
• IEC 60079-14 ve IEC 60079-17, elektrik tesislerinin tasarımı, seçimi ve montajı; muayene ve bakım

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel teknik bilgidir. Geçerli standartların, ekipman sertifikalarının ve talimatlarının, ulusal mevzuatın veya yetkin bir kişinin değerlendirmesinin yerini tutmaz.